Pokémon

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Pokémon
International Pokémon logo.svg
Logo của Pokémon sử dụng ở Việt Nam (từ năm 2017) và quốc tế
Pokémon là viết tắt của tựa gốc tiếng Nhật là Quái vật bỏ túi (Pocket Monsters)
Người sáng tạoTajiri Satoshi
Sugimori Ken
Tác phẩm gốcPocket Monsters Red and Green (1996)
Chủ sở hữuNintendo
Creatures
Game Freak
Ấn phẩm
Truyện ngắnPokémon Junior
Truyện tranhMột số Pokémon manga
Phim và truyền hình
Phim điện ảnhXem Danh sách phim điện ảnh Pokémon
Phim ngắnMột số phim ngắn Pikachu
Loạt phim hoạt hìnhAnime Hoạt hình Pokémon (1997–nay)
Pokémon Chronicles (2006)
Loạt Phim truyền hình đặc biệtMewtwo Returns (2000)
The Legend of Thunder (2001)
The Mastermind of Mirage Pokémon (2006)
Phim điện ảnh truyền hìnhPokémon Origins (2013)
Biểu diễn sân khấu
Nhạc kịchPokémon Live! (2000)
Trò chơi
Truyền thốngTrò chơi thẻ bài Pokémon
Pokémon Trading Figure Game
Trò chơi điện tửDòng trò chơi Pokémon
Super Smash Bros.
Âm thanh
Nhạc phimPokémon 2.B.A. Master (1999)
Xem thêm Danh sách bài hát chủ đề Pokémon
Khác
Công viên chủ đềPoképark
Trang web chính thức

Pokémon (ポケモン Pokemon?, /ˈpkˌmɒn,_ʔkɪʔ/ POH-kay-MON-', POH-ki-MON-')[1][2] còn được gọi là Pocket Monsters tại Nhật Bản, là thương hiệu nhượng quyền truyền thông được quản lý bởi The Pokémon Company, một tập đoàn Nhật Bản giữa Nintendo, Game FreakCreatures.[3] Bản quyền nhượng quyền được chia sẻ bởi cả ba công ty, nhưng Nintendo là chủ sở hữu duy nhất của nhãn hiệu này.[4] Nhượng quyền được tạo bởi Satoshi Tajiri vào năm 1995,[5] và tập trung vào các sinh vật hư cấu gọi là "Pokémon", mà con người, được gọi là Pokémon Trainers (Tiếng Việt gọi là Những nhà huấn luyện Pokémon), bắt và huấn luyện để chiến đấu với nhau để chơi thể thao. Khẩu hiệu tiếng Anh cho nhượng quyền thương mại là "Gotta Catch 'Em All".[6][7] Các tác phẩm trong thương hiệu nhượng quyền thương mại được đặt trong vũ trụ Pokémon.

Nhượng quyền bắt đầu từ Pokémon Red and Green (sau này được phát hành bên ngoài Nhật Bản với tên Pokémon RedBlue), một cặp trò chơi video cho Game Boy được phát triển bởi Game Freak và được Nintendo phát hành vào tháng 2 năm 1996. Sau đó trở thành phương tiện truyền thông nhượng quyền được chuyển thể thành nhiều phương tiện truyền thông khác nhau.[8] Pokémon đã trở thành thương hiệu nhượng quyền truyền thông có doanh thu cao nhất mọi thời đại,[9][10][11][12][13] Các loạt video game là thương hiệu trò chơi bán chạy thứ hai (sau nhượng quyền Mario của Nintendo) [14] với hơn 340 triệu bản được bán [15] và 1 tỷ lượt tải xuống trên điện thoại di động,[16] và có một loạt phim hoạt hình truyền hình anime ăn khách đã trở thành loạt phim chuyển thể từ trò chơi video thành công nhất[17] với hơn 20 mùa và 1.000 tập tại 169 quốc gia.[15] Ngoài ra, Pokémon nhượng quyền thương mại là thương hiệu đồ chơi bán chạy thế giới,[18] trò chơi thẻ bài bán chạy[19] với hơn 27,2 tỷ thẻ được bán, một loạt bộ phim hoạt hình, một bộ phim hành động trực tiếp, sách, truyện tranh, âm nhạc, hàng hóa, và một công viên chủ đề. Nhượng quyền thương mại cũng được thể hiện trong môi trường trò chơi Nintendo khác, chẳng hạn như Super Smash Bros.

Vào tháng 11 năm 2005, 4Kids Entertainment, công ty đã quản lý việc cấp phép cho Pokémon không liên quan đến trò chơi, đã thông báo rằng họ đã đồng ý không gia hạn thỏa thuận đại diện Pokémon. The Pokémon Company International giám sát tất cả các giấy phép Pokémon ngoài Châu Á.[20] Thương hiệu nhượng quyền thương mại đã tổ chức kỷ niệm 10 năm thành lập vào năm 2006.[21] Trong năm 2016, The Pokémon Company đã kỷ niệm 20 năm thương hiệu Pokémon bằng cách phát sóng quảng cáo trong Super Bowl 50 vào tháng Giêng, phát hành lại Pokémon RedBlue năm 1998 và Game Boy trò chơi Pokémon Yellow khi tải xuống cho Nintendo 3DS vào tháng 2 và thiết kế lại cách chơi trong trò chơi.[22][23] Trò chơi thực tế tăng cường di động Pokémon Go đã được phát hành vào tháng 7.[24] Trò chơi được phát hành gần đây nhất trong sê-ri chính, Pokémon: Let's Go, Pikachu! and Let's Go, Eevee!, được phát hành trên toàn thế giới trên Nintendo Switch vào ngày 16 tháng 11 năm 2018. Bộ phim hành động trực tiếp đầu tiên trong nhượng quyền thương mại, Pokémon: Thám tử Pikachu, dựa trên trò chơi Thám tử Pikachu ra mắt vào năm 2016, được công chiếu vào năm 2019.[9] Các trò chơi sắp tới và mới nhất trong loạt phim chính, Pokémon Sword and Shield, dự kiến ​​sẽ được phát hành trên toàn thế giới trên Nintendo Switch vào cuối năm 2019.[25]

Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]

Pokémon là tên gọi rút ngắn phiên âm của từ ngữ tiếng Nhật Pocket Monsters (ポケットモンスター Poketto Monsutā, nghĩa là "Quái vật bỏ túi"?).[26] Thuật ngữ "Pokémon", ngoài việc đề cập đến các sản phẩm nhượng quyền thương mại Pokémon thì cũng là tên gọi chung cho 809 loài hư cấu đã xuất hiện trong Pokémon. Kể từ khi phát hành tựa game thế hệ thứ bảy Pokémon: Let's Go, Pikachu!Let's Go, Eevee! "Pokémon" giống hệt nhau ở số ít và số nhiều, như mỗi tên loài riêng lẻ; đúng về mặt ngữ pháp khi nói "một Pokémon" và "nhiều Pokémon", cũng như "một Pikachu" và "nhiều Pikachu". [27]

Khái niệm[sửa | sửa mã nguồn]

Một lịch sử hoạt hình về cách Satoshi Tajiri đến để thụ thai Pokémon.

Pokémon được hãng Nintendo cho ra đời vào năm 1996 nhằm phục vụ cho hệ máy cầm tay phổ biến nhất của họ: Game Boy. Và được phát hành lần đầu tiên ở Nhật Bản. Một nhà thiết kế game người Nhật là Satoshi Tajiri đã nảy ra ý tưởng và làm nền móng cho Pokémon nhờ những ký ức thời xa xưa của ông khi còn nhỏ vẫn hay tìm bắt những con bọ cho vào hũ và thầm ước chúng có thể được mình huấn luyện để chiến đấu như một bộ phim giả tưởng trên ti vi mà ông rất thích xem. Quá trình thiết kế trò chơi khó khăn và phức tạp đến mức Tajiri phải mất đến sáu năm mới có thể cho ra đời trò chơi Pokémon mà chúng ta yêu thích. Pokémon đã gây ra một cơn sốt khủng khiếp ở Mỹ năm 1998 bằng việc phát hành 2 trò chơi là Pokémon RedPokémon Blue trên hệ máy Game Boy. Tuy những đường nét còn sơ khai nhưng đã chinh phục được hàng triệu con tim của khách hàng. Phải nói rằng tuy hệ thống chiêu thức và chất lượng hình ảnh chưa cao nhưng đã đặt nền móng cho những bước tiến triển vượt bậc của Pokémon.

Trò chơi điện tử[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ[sửa | sửa mã nguồn]

Hầu hết các phân loại Pokémon được cấp phép đều được giám sát bởi The Pokémon Company International và được chia theo hệ (Generation). Những hệ này được chia theo thời gian phát hành thường là sau vài năm.

Chuyển thể[sửa | sửa mã nguồn]

Một cảnh trong phim

Sê-ri Anime[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Pokémon (hoạt hình)

Pokémon hay Pokémon the Series là xê-ri anime truyền hình dựa trên xê-ri trò chơi điện tử Pokémon. Được phát sóng lần đầu trên TV Tokyo từ năm 1997. Tính đến cuối tháng 12 năm 2018 có hơn 1000 tập phim đã được sản xuất và phát sóng, được chia thành 6 xê-ri tại Nhật Bản và 21 mùa quốc tế.

Anime xoay quanh nhân vật chính, Satoshi (Ash Ketchum trong tên quốc tế) với ước mơ trở thành bậc thầy huấn luyện Pokémon, cậu và một nhóm nhỏ người bạn đã có những chuyến du ngoạn vòng quanh thế giới cùng với Pokémon đồng hành của mình.[28]

Phim điện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoài phim truyền hình, tính đến tháng 1 năm 2019, 22 bộ phim hoạt hình điện ảnh Pokémon ra mắt, các phim được đạo diễn bởi Yuyama Kunihiko và Yajima Tetsuo, và được phát hành tại Nhật Bản bởi Toho kể từ năm 1998. Cặp phim Victini và anh hùng bóng tối Zekrom & Victini và anh hùng ánh sáng Reshiram là hai phiên bản khác nhau của cùng một phim. Sưu tầm, chẳng hạn như thẻ giao dịch quảng cáo, đã có sẵn với một số bộ phim.

Phim live-action (người đóng)[sửa | sửa mã nguồn]

Phim live-action Pokémon được đạo diễn bởi Rob Letterman, sản xuất bởi Legendary Entertainment,[29] và được phát hành tại Nhật Bản bởi Toho còn quốc tế được phát hành bởi Warner Bros.[30][31] Vào ngày 24 tháng 8 tựa phim chính thức được công bố với tên là Pokémon: Detective Pikachu.[32] Phim được ra mắt vào ngày 10 tháng 5 năm 2019 tại Việt Nam, Hoa Kỳ và Nhật Bản.

Nhạc chủ đề[sửa | sửa mã nguồn]

Các đĩa CD Pokémo đã được phát hành ở Bắc Mỹ, một số trong số chúng kết hợp với các bản phát hành sân khấu của ba bộ phim đầu tiên và thứ 20 của Pokémon. Những bản phát hành này là phổ biến cho đến cuối năm 2001. Vào ngày 27 tháng 3 năm 2007, một đĩa CD kỷ niệm mười năm được phát hành có chứa 18 bản nhạc từ bản lồng tiếng Anh; đây là bản phát hành tiếng Anh đầu tiên trong hơn năm năm. Nhạc phim của các bộ phim Pokémon đã được phát hành tại Nhật Bản mỗi năm cùng với các bản phát hành sân khấu. Vào năm 2017, một album nhạc phim có âm nhạc từ các phiên bản Bắc Mỹ từ 17 đến 20 phim đã được phát hành.

Năm Tiêu đề
29 tháng 6 năm 1999[33] Pokémon 2.B.A. Master
Ngày 9 tháng 11 năm 1999[34] Pokémon: The First Movie
Ngày 8 tháng 2 năm 2000 Pokémon World
Ngày 9 tháng 5 năm 2000 Pokémon: The First Movie Original Motion Picture Score
Ngày 18 tháng 7 năm 2000 Pokémon: The Movie 2000
Không rõ1 Pokémon: The Movie 2000 Original Motion Picture Score
Ngày 23 tháng 1 năm 2001 Totally Pokémon
Ngày 3 tháng 4 năm 2001 Pokémon 3: The Ultimate Soundtrack
Ngày 9 tháng 10 năm 2001 Pokémon Christmas Bash
Ngày 27 tháng 3 năm 2007 Pokémon X: Ten Years of Pokémon
Ngày 12 tháng 11 năm 2013 Pokémon X & Pokémon Y: Super Music Collection
Ngày 10 tháng 12 năm 2013 Pokémon FireRed & Pokémon LeafGreen: Super Music Collection
Ngày 14 tháng 1 năm 2014 Pokémon HeartGold & Pokémon SoulSilver: Super Music Collection
Ngày 11 tháng 2 năm 2014 Pokémon Ruby & Pokémon Sapphire: Super Music Collection
Ngày 11 tháng 3 năm 2014 Pokémon Diamond & Pokémon Pearl: Super Music Collection
Ngày 8 tháng 4 năm 2014 Pokémon Black & Pokémon White: Super Music Collection
Ngày 13 tháng 5 năm 2014 Pokémon Black 2 & Pokémon White 2: Super Music Collection
Ngày 21 tháng 12 năm 2014 Pokémon Omega Ruby & Pokémon Alpha Sapphire: Super Music Collection
Ngày 27 tháng 4 năm 2016 Pokémon Red and Green Super Music Collection
Ngày 30 tháng 11 năm 2016 Pokémon Sun & Pokémon Moon: Super Music Collection
Ngày 23 tháng 12 năm 2017 Pokémon Movie Music Collection2

Truyện tranh[sửa | sửa mã nguồn]

Có nhiều bộ truyện tranh và phim hoạt hình phỏng theo loại game nổi tiếng này. Thịnh hành nhất là bộ truyện Pokémon Đặc biệt (tên tiếng Nhật là Pocket Monster Special và tên tiếng Anh là Pokémon Adventures) và bộ phim Pokémon đang ăn khách trên VCDDVD. Bộ truyện tranh Pokémon Adventures dựa vào bản game chứ không phải phim hoạt hình, với các vùng đất được lấy từ game, tên các nhân vật chính cũng là tên các bản game, bộ truyện này không có một nhân vật chính xuyên suốt, nó được chia ra làm nhiều phần nhỏ, mỗi phần ở một vùng đất khác nhau và với một nhân vật trung tâm khác nhau nhưng tất cả các phần đều có mối liên quan chặt chẽ, cho đến nay đã có truyện đã có 14 phần.

  • Phần 1: RED, GREEN & BLUE
  • Phần 2: YELLOW
  • Phần 3: GOLD, SILVER & CRYSTAL
  • Phần 4: RUBY & SAPPHIRE
  • Phần 5: FIRE RED & LEAF GREEN
  • Phần 6: EMERALD
  • Phần 7: DIAMOND & PEARL
  • Phần 8: PLATINUM
  • Phần 9: HEART GOLD & SOUL SILVER
  • Phần 10: BLACK & WHITE
  • Phần 11: "BLACK2 & WHITE2"
  • Phần 12: "X & Y"
  • Phần 13: "OMEGA RUBY & ALPHA SAPPHIRE"
  • Phần 14: "SUN AND MOON"

Tại Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Logo tại Việt Nam từ năm 2014 đến 2016

Manga[sửa | sửa mã nguồn]

Về manga (truyện tranh), bộ truyện Pokémon Special được phát hành bởi Nhà xuất bản Kim Đồng, nhưng đến tập 12 thì ngừng xuất bản, vì vướng mắc các vấn đề về việc chưa có đơn vị quản lý bản quyền về Pokémon. Đến năm 2015, bộ truyện được Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành trở lại với tên manga được phát hành là "Pokemon đặc biệt". Đồng thời các tên nhân vật, Pokémon và chiêu thức được phía The Pokémon Company cung cấp để tạo nên sự thống nhất cho thị trường Việt Nam.

Anime[sửa | sửa mã nguồn]

Phim điện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Về phim điện ảnh, từ năm 2016 phim được chính thức công chiếu trên các hệ thống chiếu rạp cả nước.

Phim được lồng tiếng bởi Công ty Cổ phần Truyền thông Trí Việt (TVM Corp.) ở 108 tập đầu phần Best Wishes, từ tập 109 và các phần tiếp theo cũng như các phim điện ảnh chiếu rạp được lồng tiếng bởi Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Ace Media. Các tập phim điện ảnh phát sóng trên HTV3 (DreamsTV) được lồng tiếng bởi Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Sản xuất Novel (Novel Production).

# Tên tập phim Chiếu rạp Truyền hình
Ngày phát sóng Kênh phát sóng
1 Pokémon XY&Z: Volkenion và Magiana siêu máy móc 21/10/2016
2 Pokémon the Movie: Tớ chọn cậu 10/11/2017
3 Pokémon: Cuộc đối đầu giữa Dialga, Palkia và Darkrai Không có 15/7/2018 HTV3 - DreamsTV
4 Pokémon: Giratina và Shaymin, đóa hoa của bầu trời 22/7/2018
5 Pokémon: Arceus chinh phục khoảng không thời gian 29/7/2018
6 Pokémon: Zoroark - Bậc thầy ảo ảnh 5/8/2018
7 Victini và anh hùng bóng tối Zekrom 12/8/2018
8 Pokémon: Cuộc đối đầu của Kyurem với thánh kiếm sĩ Keldeo 19/8/2018
9 Pokémon: Genesect thần tốc và Mewtwo huyền thoại thức tỉnh 26/8/2018
10 Pokémon: Diancie và chiếc kén hủy diệt 2/9/2018
11 Pokémon: Chiếc vòng ánh sáng của siêu ma thần Hoopa 9/9/2018
12 Pokémon the Movie: Sức mạnh của chúng ta 16/11/2018

Phương tiện truyền thông khác[sửa | sửa mã nguồn]

Các dòng game Pokémon ở Việt Nam không phổ biến bằng các game trên PC. Các trò chơi đầu tiên tại Việt Nam được phân phối bởi bộ phận Nintendo của Nhật Bản. Kể từ năm 2011, nhà phân phối của Nintendo là cửa hàng Nhật Bản có tên nShop. Giống như các trò chơi điện tử, hiện tại không có nhà phân phối chính thức cho Trò chơi thẻ bài Pokémon tại Việt Nam. Mặc dù vậy, một số cửa hàng đặc biệt nhập thẻ từ nước ngoài, thường là thẻ tiếng Anh từ Hoa Kỳ. Ngoài ra Pokémon cũng xuất hiện như hộp bút, cập,...

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “The ABC Book, A Pronunciation Guide”. NLS Other Writings. NLS/BPH. Ngày 7 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2013. 
  2. ^ Sora Ltd. (ngày 9 tháng 3 năm 2008). Super Smash Bros. Brawl Wii. Nintendo. (Announcer's dialog after the character Pokémon Trainer is selected (voice acted)) 
  3. ^ “Company History”. ポケットモンスターオフィシャルサイト. The Pokémon Company. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2014.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  4. ^ “Pokémon”. Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. 12 tháng 11 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2015.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  5. ^ Grubb, Jeff (16 tháng 9 năm 2013). “Nintendo releases 'Gotta Catch 'Em All' remix music video for Pokémon”. VentureBeat. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2016.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  6. ^ Cannon, William (16 tháng 9 năm 2013). 'Pokemon X Y' News: Nintendo Brings Back 'Gotta Catch 'Em All' Catchphrase In New Remix Music Video; Watch Here [VIDEO]”. Latin Times. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2016.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  7. ^ “Henry Jenkins, Convergence Culture: Where Old and New Media Collide, p. 110”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 4 năm 2017. 
  8. ^ a ă “The 53 Most Anticipated Movies of 2019”. Rotten Tomatoes (Fandango Media). 29 tháng 6 năm 2018. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2018.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  9. ^ Hutchins, Robert (26 tháng 6 năm 2018). 'Anime will only get stronger,' as Pokémon beats Marvel as highest grossing franchise”. Licensing.biz. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2018.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  10. ^ Burwick, Kevin (24 tháng 6 năm 2018). “Pokemon Rules Them All as Highest-Grossing Franchise Ever”. MovieWeb. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2018.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  11. ^ “6 Major Studio Blockbusters That Could Rule the Box Office This Year”. The New York Observer. 31 tháng 1 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 2 năm 2019. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2019.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  12. ^ “VIDEO: A Pokemon Fan Theory Suggests Ash is Actually... in a Coma?”. Comic Book Resources. 26 tháng 1 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 2 năm 2019. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2019.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  13. ^ Boyes, Emma (10 tháng 1 năm 2007). “UK paper names top game franchises”. GameSpot. GameSpot UK. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 1 năm 2007. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2007. 
  14. ^ a ă “Business Summary”. The Pokémon Company. Tháng 3 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2019.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  15. ^ Webster, Andrew (28 tháng 2 năm 2019). “Pokémon Go spurred an amazing era that continues with Sword and Shield”. The Verge. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 2 năm 2019. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2019.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  16. ^ Bailey, Kat (17 tháng 11 năm 2016). “Why the Pokemon Anime is the Most Successful Adaptation of a Videogame Ever”. USgamer. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2018.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  17. ^ “Hot Properties: Pokémon”. Toy World Magazine: 68. Tháng 1 năm 2018. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 2 năm 2019. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2018.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  18. ^ “The Top 150 Global Licensors”. License Global. 1 tháng 4 năm 2017. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 4 năm 2017. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2017.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  19. ^ Carless, Simon (23 tháng 12 năm 2005). “Pokemon USA Moves Licensing In-House”. Gamasutra. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2013.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  20. ^ Thomas, Lucas M. (27 tháng 9 năm 2006). “Pokemon 10-Year Retrospective”. IGN. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2009.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  21. ^ Snyder, Benjamin (14 tháng 1 năm 2016). “Pokémon Announced a Super Bowl Ad to Celebrate its 20th Anniversary”. Fortune. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 2 năm 2016. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2016.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  22. ^ Makuch, Eddie (26 tháng 2 năm 2016). “Original Pokemon Virtual Console Re-Releases Support Pokemon Bank”. GameSpot. CBS Interactive. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 2 năm 2016. Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2016.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  23. ^ Wilson, Jason (6 tháng 7 năm 2016). “Pokémon Go launches in US on iOS and Android”. VentureBeat. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 7 năm 2016. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2016.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  24. ^ “Pokémon Sword and Pokémon Shield”. swordshield.pokemon.com. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2019.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  25. ^ Swider, Matt (22 tháng 3 năm 2007). “The Pokemon Series Pokedex”. Gaming Target. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2007. 
  26. ^ John Kaufeld; Jeremy Smith (13 tháng 6 năm 2006). Trading Card Games For Dummies. John Wiley & Sons. tr. 81. ISBN 978-0-470-04407-0. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2013.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  27. ^ “Pokemon Anime”. Psypokes. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2006. 
  28. ^ Fleming, Jr, Mike (30 tháng 11 năm 2016). “Rob Letterman To Direct Pokemon Film 'Detective Pikachu' For Legendary”. Deadline Hollywood. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2018. 
  29. ^ McNary, Dave (25 tháng 7 năm 2018). “Ryan Reynolds’ ‘Detective Pikachu’ Moves From Universal to Warner Bros.”. Variety. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2018. 
  30. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Williams
  31. ^ Hood, Cooper (24 tháng 8 năm 2018). “Detective Pikachu Movie Title & Logo Officially Revealed”. Screen Rant. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2018. 
  32. ^ “Pokémon 2.B.A. Master Soundtrack CD Album”. CD Universe. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2008.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)
  33. ^ “Pokémon: The First Movie Soundtrack CD Album”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2008.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]