Perestroika

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Perestroyka (tiếng Nga : Перестройка, có nghĩa là "cải tổ") là một chính sách thay đổi chính trị và kinh tế, được Liên Xô tiến hành từ năm 1986 đến năm 1991.

Cải tổ chính trị, bắt đầu từ quyền lãnh đạo Đảng Cộng sản Liên Xô (ĐCSLX) dưới sự đứng đầu của Gorbachov, dẫn đến những thay đổi đáng kể trong cuộc sống của đất nước và thế giới nói chung.

Trong quá trình cải tổ, các vấn đề của nhiều thập kỷ được xem xét, đặc biệt trong kinh tế và môi trường liên quốc gia. Đến đây đã phạm những sai lầm, tạo ra những thay đổi trong quá trình cuộc sống. Các đối đầu chính trị đã trở nên căng thẳng một cách gay gắt của các lực lượng đấu tranh cho con đường phát triển chủ nghĩa xã hội, các đảng, các phong trào liên quan đến tương lai của đất nước với việc tổ chức cuộc sống theo các nguyên tắc của chủ nghĩa tư bản, cũng như các câu hỏi dung mạo tương lai của Liên Xô, các quan hệ của các tổ chức liên bang và cộng hòa của chính quyền quốc gia.

Đến đầu những năm 1990, cải tổ đã dẫn tới khủng hoảng trong mọi mặt cuộc sống xã hội và sự sụp đổ của Liên Xô.

1986-1988[sửa | sửa mã nguồn]

Nội chính trị[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 3 năm 1985 Tổng bí thư BCH TW ĐCSLX là Gorbachyov. Tại hội nghị toàn thể tháng 4 của BCH TW ĐCSLX năm 1985 các ủy viên Bộ chính trị BCH TW ĐCSLX là những người ủng hộ Gorbachyov: các bí thư TW ĐCSLX E. K. Ligachyov và N. I. Ryzhkov, đại diện KGB V. M. Cherbikov, ứng viên ủy viên Bộ chính trị TW ĐCSLX — bộ trưởng Bộ quốc phòng nguyên soái S. L. Sokolov. Trong Bộ chính trị phe Gorbachyov được hình thành. Trong thành phần Bộ chính trị những người đối đầu của Gorbachyov lần lượt bị loại bỏ: G. V. Romanov (tháng 7 năm 1985), N. A. Tikhonov (tháng 10 năm 1985), V. V. Grishin (tháng 12 năm 1985), D. A. Kunaev (tháng 1 năm 1987), G. A. Aliev (tháng 10 năm 1987), A. A. Gromyko, V. I. Dolgikh, P. N. Demichev, M. S. Solomentsev (tháng 9 1988). Thay cho họ là các tay chân của TBT mới: A. N. Yakovlev, từng là một trong những người ủng hộ kiên quyết các cải cách, V. A. Medvedev, A. I. Lukyanov, Yeltsin (sau này Yeltsin bị loại khỏi thành phần của Bộ chính trị 18 tháng 2 1988). Trong thời gian 1985—1986 Gorbachyov chỉ định hai phần ba thành phần của Bộ chính trị, 60 % các bí thư tỉnh và 40 % thành viên BCH TW ĐCSLX bị thay thế.

Trong cuộc họp của Bộ chính trị vào tháng 4 năm 1986 Gorbachyov lần đầu thông báo về sự cần thiết tiến hành hội nghị toàn thể giải quyết các câu hỏi chuyên nghiệp. Chỉ có ở đó có thể nhận giải quyết quan trọng nhất theo thay đổi của chính trị chuyên nghiệp. Tháng 6 1986, trong buổi gặp gỡ với các thư ký và lãnh đạo các bộ phận của TW ĐCSLX, Gorbachyov đã nói: «Không có cuộc cách mạng trong đảng thì không có gì ra đời, bởi quyền lực thực sự nằm trong các tổ chức đảng. Nhân dân sẽ không kéo bên hông bộ máy không làm gì cho cải tổ».

Trong hội nghị XXVII ĐCSLX (tháng 2-3 năm 1986) Gorbachyov thông báo: «Câu hỏi đối với chúng ta là việc mở rộng công khai. Đây là câu hỏi chính trị. Không công khai thì không thể có dân chủ, các sáng tạo chính trị, và sự tham gia của chúng trong điều hành". Các phương tiện truyền thông đại chúng đã nhận nhiều tự do trong mô tả các vấn đề hiện tại. Các tổng biên tập của một loạt các báo và tạp chí được thay thế, sau đó phát biểu một cách đối lập («Thế giới mới», «Tin tức Moskva», «Luận chứng và sự kiện»). Cuối năm 1986 các tác phẩm văn học bị cấm trước đây được xuất bản, chiếu các phim nằm trên giá (đầu tiên từ chúng là phim của Tengiz Abuladze «Sự xám hối»).

Việc chuẩn bị hội nghị toàn thể giải quyết các câu hỏi chuyên nghiệp được bắt đầu vào mùa thu năm 1986. Sau nhiều tranh cãi đồng ý dài dòng trong bản cuối cùng kết luận của Gorbachyov tại hội nghị toàn thể là thông báo về sự cần thiết các bầu chọn trên trục toàn đảng từ vài ứng cử viên (việc phê chuẩn trên các ứng cử viên được đề cử là thực tập thông thường). Ngoài ra, còn nói rằng các người chức năng của đảng cần được báo cáo một cách hệ thống về việc làm của mình, ai đã chọn họ.

27 tháng 1 năm 1987 khai mạc hội nghị toàn thể đã được chuẩn bị dài hơi. Gorbachyov đọc báo cáo «Về cải tổ và nền chính trị chuyên chính của đảng». Trong đó đã xác định những hướng sau:

  • bắt đầu chuyển đổi ĐCSLX từ cấu trúc quốc gia thành đảng chính trị thật sự («Cần kiên quyết từ chối các chức năng điều hành không đúng với bản chất khỏi các tổ chức đảng»);
  • cất nhắc những người không đảng vào các vai trò lãnh đạo;
  • mở rộng «dân chủ nội đảng»;
  • thay đổi các chức năng và các vai trò của các Xô viết, chúng cần trở thành «các tổ chức thật sự của chính quyền tại khu vực của mình»;
  • thực hiện bầu cử trong các Xô Viết trên cơ sở phải chọn một trong các ứng viên khác nhau (các cuộc bầu cử từ năm 1918 là những bầu cử cho một ứng viên duy nhất cho mỗi vị trí).

Các bầu cử chọn một trong các ứng viên khác nhau trong các Xô viết địa phương đã diễn ra thậm chí trong hè 1987 trong nhiều khu vực bầu cử, lần đầu tiên trong lịch sử LX.

Trong phát biểu của Gorbachyov tại hội nghị toàn thể tháng 1 không ít vị trí cũng đã được dành cho cũng như các công khai. Về điều này ông giải thích rằng «chưa đến lúc bắt tay vào việc khai thác các hành động chấp pháp đảm bảo cho công khai». Ông giải thích: «Ở chúng ta không cần những khu vực đóng cho phê bình. Nhân dân cần toàn bộ sự thật… Chúng ta như thể chưa bao giờ cần ánh sáng hơn bây giờ, sao cho đảng và nhân dân biết tất cả, sao cho ở chúng ta không có những góc tối, nơi lại có xấu xa mọc lên».

Khẳng định đường lối của perestroika[sửa | sửa mã nguồn]

Gorbachov viết: "Tóm lại, những thuận lợi của cơ chế kế hoạch hóa sẽ kết hợp với những yếu tố kích thích của thị trường xã hội chủ nghĩa với mức độ ngày càng cao hơn. Tuy nhiên, tất cả điều đó sẽ diễn ra trong phạm vi những mục tiêu và những nguyên tắc quản lý xã hội chủ nghĩa".

Ông còn khẳng định "Tính ưu việt của cơ chế thị trường đã được biểu hiện trên quy mô quốc tế, và vấn đề giờ đây là, liệu có thể đảm bảo được an toàn về mặt xã hội ở một mức độ cao trong các điều kiện của cơ chế thị trường. Câu trả lời như sau: không những chỉ có thể đảm bảo được điều đó, mà nền kinh tế thị trường được điều tiết sẽ cho phép tăng của cải quốc gia lên tới một mức độ mà mức sống của mọi người cũng sẽ được nâng cao. Và tất nhiên quyền lực nhà nước nằm trong tay chúng ta." (Báo Izvestia, ngày 14 tháng 7 năm 1990).

Kết quả[sửa | sửa mã nguồn]

Perestroika tại Liên Xô đã thất bại sau khi Liên Xô sụp đổ.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]