Nhà lãnh đạo quốc gia tối cao (Trung Quốc)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Nhà lãnh đạo quốc gia tối cao (tiếng Trung giản thể: 国家最高领导人; bính âm: guójiā zuìgāo lǐngdǎorén, quốc gia tối cao lãnh đạo nhân), là tên gọi không chính thức của vị trí quyền lực chính trị cao nhất ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây là người nắm quyền thực tế tại Trung Quốc và nắm chức vụ chính yếu là Chủ tịch Quân ủy trung ương , lãnh đạo tối cao có thể không nắm các chức vụ đứng đầu đảng nhà nước nhưng phải là người nắm chức chủ tịch quân ủy sau thời của Đặng Tiểu Bình thì lãnh đạo tối cao quốc gia người đồng thời đứng đầu cả Đảng Cộng sản Trung Quốc (Tổng Bí thư), nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Chủ tịch nước) và Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (Chủ tịch Quân ủy trung ương).

Cho đến nay, đã có sáu nhân vật trở thành nhà lãnh đạo quốc gia tối cao, đó là:

  • Mao Trạch Đông (1949-1976) Chủ tịch BCHTW Đảng , chủ tịch quân ủy TW
  • Hoa Quốc Phong (1976-1980) Chủ tịch BCHTW Đảng , Thủ tướng quốc vụ viện , chủ tịch Quân ủy TW
  • Đặng Tiểu Bình (1980-1997) Chủ tịch Chính trị Hiệp Thương Nhân dân , phó thủ tướng quốc vụ viện , chủ tịch ủy ban cố vấn TW , Chủ tịch quân ủy TW
  • Giang Trạch Dân (1997-2004) Tổng bí thư, chủ tịch nước , chủ tịch quân ủy TW
  • Hồ Cẩm Đào (2004-2012) Tổng bí thư, chủ tịch nước , chủ tịch quân ủy TW
  • Tập Cận Bình (2012-nay) Tổng bí thư, chủ tịch nước , chủ tịch quân ủy TW

Việc nắm đầy đủ ba chức vụ tối cao để trở thành nhà lãnh đạo quốc gia tối cao không phải diễn ra trong một lúc. Như trường hợp Hồ Cẩm Đào:

  • Tổng bí thư (tháng 11, 2002)
  • Chủ tịch nước (tháng 3, 2003)
  • Chủ tịch Quân ủy trung ương (tháng 9, 2004)

Có nghĩa là từ tháng 9 năm 2004 trở đi, Hồ Cẩm Đào mới thực sự là lãnh tụ quốc gia tối cao mặc dù đã giữ chức Tổng bí thư Đảng Cộng sản trước đó 2 năm. Từ Đặng Tiểu Bình trở đi, lãnh tụ tối cao khi đã chọn người kế vị thì bàn giao hai vị trí đứng đầu Đảng Cộng sản và nhà nước trước, sau vài năm mới bàn giao vị trí Chủ tịch Quân ủy trung ương. Điều này nhằm đạt được sự kế tục chính trị, cho người kế vị có thì giờ củng cố ảnh hưởng của mình, trong khi vẫn bảo đảm ảnh hưởng quyền lực của người tiền nhiệm.

Riêng trường hợp của Đặng Tiểu Bình là đặc bịệt nhất, tựu chung nhà lãnh đạo tối cao sẽ là người giữ quyền lãnh đạo số 1 của Đảng và quân đội , tuy vậy Đặng thì lại nắm quyền cả khi ông nghỉ hưu cho tới lúc qua đời năm 1997. Về danh nghĩa thì từ năm 1989 đến 1993 Giang Trạch Dân đã nắm trọn 3 chức vụ Tổng Bí Thư , chủ tịch quân ủy rồi chủ tịch nước năm 1993 nhưng thực tế vai trò lãnh tụ tối cao vẫn nằm trong tay Đặng . Đặng đã từng phế truất Hoa Quốc Phong, dựng lên và phế truất 2 tổng bí thư là Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương và năm 1992 Đặng tuần du phương Nam đưa ra thông điệp nếu tăng trưởng vẫn không cao sẽ thay lãnh đạo ( ý nói thay Giang bằng Kiều Thạch ) điều này cho thấy Đặng vẫn là kẻ nắm thực quyền cho tới khi chết năm 1997