Chu (họ)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Châu (chữ Hán: 周), và Chu (朱), là hai họ của người Trung Quốc, Việt NamTriều Tiên.

Phân biệt họ Châu/Chu 周 và Chu/Châu 朱[sửa | sửa mã nguồn]

Theo Hán Việt tự điển của Thiều Chửu, cả 周 và 朱 đều chỉ có một cách đọc là Chu. Âm đọc Hán Việt Châu được giải thích bắt nguồn từ việc kị húy chúa Nguyễn Phúc Chu nên Chu được đổi thành Châu.

Theo phiên thiết trong các vận thư soạn thời Đường, Tống của Trung Quốc (thời điểm được cho là hình thành nên âm Hán Việt tiêu chuẩn) và âm đọc trong tiếng Trung Quốc đương thời thì chữ "周" đọc là "châu" [1], chữ "朱" đọc là "chu" [2]. Trong tiếng Việt có hiện tượng vần "âu" và "u" hỗ hoán, một số chữ Hán có âm Hán Việt mang vần "âu" có âm đọc theo phiên thiết mang vần "u" và ngược lại. Tỉ dụ như "chu" 週 có âm đọc theo phiên thiết là "châu", "châu" 珠 có âm đọc theo phiên thiết là "chu", "thu" 秋 có âm đọc theo phiên thiết là "thâu", "thâu" 輸 có âm đọc theo phiên thiết là "thu".

Trong tiếng Trung Quốc hai họ Châu/Chu 周 và Chu/Châu 朱 có âm đọc khác nhau. Dưới đây âm đọc của họ Châu/Chu 周 và Chu/Châu 朱 trong tiếng phổ thông Trung Quốc và một số phương ngôn của tiếng Hán:

  • Họ Châu 周:
    • Tiếng phổ thông Trung Quốc: zhōu
    • Tiếng Quảng Đông: zau1
    • Tiếng Triều Châu: ziu1
    • Tiếng Khách Gia: ziu1
    • Tiếng Mân Nam: ziu1
  • Họ Chu 朱:
    • Tiếng phổ thông Trung Quốc: zhū
    • Tiếng Quảng Đông: zyu1
    • Tiếng Triều Châu: zu1
    • Tiếng Khách Gia: zu1
    • Tiếng Mân Nam: zu1

Theo bảng xếp hạng "Bách gia tính" ("百家姓"排行榜) năm 2013 của Trung tâm Nghiên cứu Nguồn gốc Tính thị Hoa Hạ Hội Nghiên cứu Văn hoá Phục Hi Trung Hoa (中華伏羲文化研究會華夏姓氏源流研究中心) họ Châu/Chu 周 đứng thứ 10, họ Chu/Châu 朱 đứng thứ 14 về số lượng người mang họ [3].

Trong tiếng Triều Tiên hai họ 周 và 朱 là đồng âm, đọc theo âm chữ Hán Triều Tiên đều là "주" (chuyển tả Latin: Ju). Tổng số người theo hai họ này ở Hàn Quốc là 215.010 theo thống kê năm 2000, xếp thứ 32 theo độ phổ biến ở Hàn Quốc [4].

Người Trung Quốc[sửa | sửa mã nguồn]

Cổ đại[sửa | sửa mã nguồn]

Hoàng tộc nhà Minh[sửa | sửa mã nguồn]

Hiện đại[sửa | sửa mã nguồn]

Người Việt Nam nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]

  • Chu Đạt (朱達): thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa ở Cửu Chân chống lại nhà Đông Hán
  • Chu Công Mẫn: là vị tướng thời loạn 12 sứ quân, có công giúp vua Đinh Tiên Hoàng dẹp Lã Đường
  • Chu Văn An (朱文安): nhà nho, nhà giáo
  • Chu Mạnh Trinh (朱孟楨): tiến sĩ, quan nhà Nguyễn
  • Chu Thị Viên (朱氏媛): phu nhân của chúa Nguyễn Phúc Tần
  • Châu Thị Tế: chánh thất của Thoại Ngọc Hầu
  • Chu Bá Phượng: cựu bộ trưởng bộ Cứu Tế, Bộ Kinh Tế nước Việt nam
  • Chu Huy Mân: Đại tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam
  • Châu Văn Liêm: một trong sáu người tham gia hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
  • Chu Văn Tấn: thượng tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, Bộ trưởng bộ quốc phòng lâm thời.
  • Chu Tam Thức: Bộ trưởng Bộ tài chính Việt Nam 1982-1986
  • Chu Tuấn Nhạ: Bộ trưởng Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường Việt Nam (1997 - 2002)
  • Chu Tuấn Cáp: Thứ trưởng Bộ Ngoại giao (- 2007), Đại sứ Việt Nam tại CHLB Đức, Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản.
  • Chu Văn Tập: tức Học Phi, nhà viết kịch
  • Chu Lai: nhà văn, con trai Học Phi
  • Chu Thúy Quỳnh: Nghệ sỹ nhân dân; Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam; đại biểu quốc hội các khóa IV, VIII, IX, X; Huân chương Lao động hạng nhất; Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật; Giải thưởng Hồ Chí Minh;
  • Chu Văn Thức: Nghệ sỹ nhân dân, giám đốc nhà hát chèo Việt Nam; diễn viên vai Bằng trong phim Mùa lá rụng
  • Chu Tự Di, Trung tướng, nguyên Chánh Văn phòng Tổng cục Chính trị
  • Chu Thu Phương: nhà ngoại giao, bí thư thứ nhất đại sứ quán Việt Nam tại Đức, nhà thơ, dịch giả tiếng Đức, tác phẩm tiêu biểu: tập thơ dịch Khúc đệm trữ tình của Heinrich Heine
  • Chu Ngọc Anh: Bộ trưởng bộ khoa học và công nghệ từ Tháng 4/2016; ủy viên ban chấp hành trung ương đảng cộng sản việt nam khóa XII
  • Chu Sơn Hà: Đại biểu quốc hội khóa XII; XIII; phó trưởng đoàn chuyên trách đoàn đại biểu quốc hội Hà Nội
  • Chu Tiến Dũng: Tổng giám đốc Tổng công ty Công nghiệp Sài Gòn; chủ tịch hiệp hội doanh nghiệp TPHCM nhiệm kỳ VI
  • Chu Việt Cường: Thành viên HĐQT Vietjet air; Sovico; HD Bank;DaiABank.
  • Chu Phú Mỹ: Giám đốc Sở NN&PTNT Hà Nội.
  • Chu Văn Hòa: Cục trưởng Cục Xuất bản - In và Phát hành.
  • Chu Quang Thứ: Cục trưởng Cục Hàng hải.
  • Chu Hảo: Giáo sư. Thứ trưởng Bộ Khoa học công nghệ từ 1996 đến 2005. giám đốc Nhà xuất bản Tri Thức ; giám đốc khu công nghệ cao Láng Hòa Lạc; chủ tịch hội hữu nghị Việt Pháp; được trao tặng huân chương quốc công của Pháp
  • Chu Đình Xương: Giám đốc sở công an Bắc Bộ, Giám đốc Sở Công an Nam Trung Bộ.
  • Chu Phạm Ngọc Sơn: Giáo sư, tiến sĩ khoa học; đại biểu Quốc hội Việt Nam nhiệm kỳ 8, 9, 10; Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc TP HCM; Ủy viên Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.
  • Chu Duy Kính: trung tướng; Tư lệnh quân khu thủ đô, đại biểu quốc hội khóa 8.
  • Chu Minh Hồng: Thiếu tướng PGS TS.
  • Chu Công Phu: Thiếu tướng.
  • Chu Thị Thanh Hà: Phó tổng FPT; Tạp chí Forbes Việt Nam bình chọn là một trong 20 nữ doanh nhân quyền lực năm 2017.
  • Chu Đức Anh: Vận động viên môn băn cung: Huy chương vàng cá nhân seagame 29; huy chương đồng đồng dội seagame 29; huy chương vàng đồng đội giải đông nam á…
  • Chu Đình Nghiêm: Cầu thủ bóng đá các đội Nam Định, LG.ACB, Hòa phát; Huấn luyện viên trưởng CLB bóng đá Hà Nội T&T.
  • Chu Hùng: tên đầy đủ Chu Ngọc Hùng: NSƯT; Diễn viên điện ảnh, nổi bật vai Bắc Đại Bàng trong Cảnh sát hình sự, Thế chột trong Người phán xử.
  • Chu Phạm Ngọc Hiển: Phó chủ tịch thường trực UBND Tỉnh Thanh Hóa; Thứ trưởng Bộ Tài nghuyên và môi trường.
  • Chu Công Cương: Nhạc sỹ
  • Chu Thơm: Nhà văn; nhà biên kịch.
  • Chu Đăng Khoa: Đại gia kim cương.


Người Triều Tiên[sửa | sửa mã nguồn]

  • Châu Thì Kinh (tiếng Triều Tiên: 주시경; chữ Hán: 周時經; Romaja: Ju Si-gyeong), nhà ngôn ngữ học nhà Triều Tiên
  • Chu Diệu Hàn (tiếng Triều Tiên: 주요한; chữ Hán: 朱耀翰; Romaja: Chu Yo-han), nhà thơ Triều Tiên
  • Ju Se Hyeok (tiếng Triều Tiên: 주세혁; chữ Hán: 朱世赫; Hán Việt: Chu Thế Hách), vận động viên bóng bàn Hàn Quốc

Nhân vật hư cấu[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “周”. Truy cập 17 tháng 2 năm 2015. 
  2. ^ “朱”. Truy cập 17 tháng 2 năm 2015. 
  3. ^ "最新版百家姓排行榜出炉:王姓成中国第一大姓", 新华网, ngày 15 tháng 4 năm 2013, truy cập ngày 30 tháng 7 năm 2013
  4. ^ http://kosis.nso.go.kr/cgi-bin/sws_999.cgi?ID=DT_1INOOSB&IDTYPE=3