Natri đicromat

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Natri đicromat
Na2Cr2O7.png
Dichroman sodný.JPG
Danh pháp IUPACNatri đicromat
Tên khácMuối natri của axit đicromic (H2Cr2O7)
Nhận dạng
Số CAS10588-01-9
PubChem25408
Số EINECS234-190-3
Số RTECSHX7750000
HX7750000 (ngậm 2 nước)
Ảnh Jmol-3Dảnh
SMILES
InChI
Thuộc tính
Công thức phân tửNa2Cr2O7
Khối lượng mol261.97 g/mol (khan)
298.00 g/mol (ngậm 2 nước)
Khối lượng riêng2.52 g/cm3
Điểm nóng chảy356.7 °C (khan)
100 °C (ngậm 2 nước)
Điểm sôiphân huỷ ở 400 °C
Độ hòa tan trong nước730 g/L ở 25 °C
Các nguy hiểm
MSDSICSC 1369
Phân loại của EUChất oxi hoá (O)
Carc. Cat. 2
Muta. Cat. 2
Repr. Cat. 2
Rất độc (T+)
Có hại (Xn)
Gây kích ứng (C)
Nguy hại cho môi trường (N)
Chỉ mục EU024-004-00-7 (khan)
024-004-01-4 (ngậm 2 nước)
NFPA 704

NFPA 704.svg

0
3
0
OX
Chỉ dẫn RR45, R46, R60, R61, R8, R21, R25, R26, R34, R42/43, R48/23, R50/53 (xem Danh sách nhóm từ R)
Chỉ dẫn SS53, S45, S60, S61 (xem Danh sách nhóm từ S)
LD5050 mg/kg
Các hợp chất liên quan
Anion khácNatri cromat
Natri molybđat
Natri volframat
Cation khácKali đicromat
Amoni đicromat
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).
Có  kiểm chứng (cái gì Có KhôngN ?)

Natri đicromathợp chất hoá học có công thức Na2Cr2O7. Tuy nhiên, nó thường được bắt gặp dưới dạng hiđrat hoá Na2Cr2O7·2H2O. Hầu như tất cả muối crom được xử lý đều thông qua sự biến đổi thành natri đicromat. Theo cách này, hàng triệu kilogam natri đicromat được sản xuất hàng năm.[1] Về khả năng phản ứng và hình dạng bên ngoài, natri đicromat và kali đicromat tương tự nhau. Nhưng natri đicromat tan trong nước tốt hơn gấp 20 lần so với muối của kali (49 g/L ở 0 °C) và đương lượng gam của nó cũng thấp hơn, điều này thường được đánh giá cao.[2]

Sản xuất[sửa | sửa mã nguồn]

Natri đicromat được sản xuất với khối lượng lớn từ quặng chứa crom(III) oxit. Quặng được nấu chảy với một bazơ, điển hình là natri cacbonat, ở nhiệt độ khoảng 1000 °C trong không khí (nguồn cung cấp oxi):

2 Cr2O3 + 4 Na2CO3 + 3 O2 → 4 Na2CrO4 + 4 CO2

Bước này làm hoà tan crom và cho phép nó được chiết vào nước nóng. Lúc này, các thành phần khác của quặng như các hợp chất nhômsắt tan rất kém. Axit hoá dung dịch sau cùng với axit sunfuric hay cacbon điôxit tạo điều kiện cho ion đicromat, được tách ra bởi sự kết tinh. Vì crom(VI) độc, đặc biệt ở dạng bụi, xí nghiệp phải chấp hành những quy định chặt chẽ. Ví dụ, các nhánh từ nhà máy tinh chế được xử lý với chất khử để chuyển crom(VI) thành crom(III), ít ảnh hưởng đến môi trường.[1] Nhiều tinh thể ngậm nước của muối này được tìm thấy, từ 12 phân tử nước dưới 19.5 °C (CAS# 13517-17-4) cũng như 6, 4 và 2 phân tử nước. Trên 62 °C, tất cả các muối trên mất nước chuyển thành dạng khan.

Phản ứng[sửa | sửa mã nguồn]

Muối cromat và đicromat đều là chất oxi hoá. Để thuộc da, natri đicromat bị khử trước tiên với lưu huỳnh điôxit.

Trong lĩnh vực tổng hợp hữu cơ,[2] hợp chất này oxi hoá các liên kết C-H của allylbenzyl thành các dẫn xuất cacbonyl. Ví dụ, 2,4,6-trinitrotoluen bj oxi hoá thành axit 2,4,6 trinitrobenzoic.[3]. Tương tự, 2,3-đimetylnaphtalen bị oxi hoá bởi Na2Cr2O7 thành axit 2,3-naphtalenđicacboxylic.[4]

Các ancol bậc hai bị oxi hoá thành xeton tương ứng, ví dụ menthol thành menthon;[5] đihiđrocholesterol thành cholestanon:[6]

3 R2CHOH + Cr2O72- + 2 H+ → 3 R2C=O + Cr2O3 + 4 H2O

So với muối của kali, điểm thuận lợi của natri đicromat là độ tan trong nước tốt và các dung môi phân cực như axit axetic.

An toàn[sửa | sửa mã nguồn]

Giống như tất cả các hợp chất crom(VI) khác, natri đicromat được cho là có hại. Nó còn là chất gây ung thư.[7]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Gerd Anger, Jost Halstenberg, Klaus Hochgeschwender, Christoph Scherhag, Ulrich Korallus, Herbert Knopf, Peter Schmidt, Manfred Ohlinger, "Chromium Compounds" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2005.
  2. ^ a ă Freeman, F. "Sodium Dichromate" in Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis (Ed: L. Paquette) 2004, J. Wiley & Sons, New York. DOI: 10.1002/047084289.
  3. ^ Clarke, H. T.; Hartman, W. W. (1941), “2,4,6-Trinitrobenzoic Acid”, Org. Synth. ; Coll. Vol. 1: 543  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  4. ^ Friedman, L. (1973), “2,3-Naphthalenedicarboxylic Acid”, Org. Synth. ; Coll. Vol. 5: 810  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  5. ^ L. T. Sandborn (1929), l-Menthone”, Org. Synth. 9: 59 ; Coll. Vol. 1: 340  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  6. ^ W. F. Bruce (1941), “Cholestanone”, Org. Synth. ; Coll. Vol. 2: 139  |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  7. ^ ILO 1369 - Sodium Dichromate