Lễ hội Việt Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Loạt bài
Văn hóa Việt Nam
Cố đô Huế
Các khía cạnh văn hóa Việt Nam
Các vùng văn hoá Việt Nam
   Văn hóa vùng Tây bắc
   Văn hóa vùng Đông bắc
   Đồng bằng Bắc Bộ
   Văn hóa Bắc Trung Bộ
   Văn hóa Nam Trung Bộ
   Văn hóa Tây Nguyên
   Văn hóa Đông Nam Bộ
   Văn hóa Tây Nam Bộ
sửa
Lễ hội làng Vân Côn - Hoài Đức - Hà Nội
Lễ hội đua bò 7 núi An Giang

Lễ hội Việt Nam là sự kiện văn hóa được tổ chức mang tính cộng đồng. "Lễ" là hệ thống những hành vi, động tác nhằm biểu hiện sự tôn kính của con người với thần linh, phản ánh những ước mơ chính đáng của con người trước cuộc sống mà bản thân họ chưa có khả năng thực hiện. "Hội" là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật của cộng đồng, xuất phát từ nhu cầu cuộc sống.

Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]

Theo thống kê 2009, hiện cả nước Việt Nam có 7.966 lễ hội; trong đó có 7.039 lễ hội dân gian (chiếm 88,36%), 332 lễ hội lịch sử (chiếm 4,16%), 544 lễ hội tôn giáo (chiếm 6,28%), 10 lễ hội du nhập từ nước ngoài (chiếm 0,12%), còn lại là lễ hội khác (chiếm 0,5%).[1] Các địa phương có nhiều lễ hội là Hà Nội, Bắc Ninh, Hà Nam, Hải DươngPhú Thọ.

Việt Nam là một quốc gia đã có hàng nghìn năm lịch sử. Cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới, Việt Nam có một nền văn hóa mang bản sắc riêng. Chính những nét đó làm nên cốt cách, hình hài và bản sắc của dân tộc Việt Nam.

Trong kho tàng văn hóa của dân tộc Việt Nam, sinh hoạt lễ hội là vùng văn hóa rất đặc trưng. Lễ hội là sinh hoạt văn hóa dân gian hầu như có mặt ở khắp mọi miền đất nước. Nhiều lễ hội ra đời cách đây hàng nghìn năm đến nay vẫn được duy trì. Lễ hội ở Việt Nam bao giờ cũng hướng tới một đối tượng thiêng liêng cần suy tôn là nhân thần hay nhiên thần. Đó chính là hình ảnh hội tụ những phẩm chất cao đẹp nhất của con người. Giúp con người nhớ về nguồn cội, hướng thiện và nhằm tạo dựng một cuộc sống tốt lành, yên vui.

Lễ hội truyền thống ở Việt Nam thường diễn ra vào mùa Xuân và số ít vào mùa Thu là hai mùa đẹp nhất trong năm, đồng thời cũng là lúc nhà nông có thời gian nhàn rỗi. Trong số các lễ hội Việt Nam thì phải kể đến những lễ hội chi phối hầu hết các gia đình trên mọi miền tổ quốc, đó là Tết Nguyên Đán, Lễ Vu Lan và tết Trung Thu. Gần đây một số lễ hội được nhà nước và nhân dân quan tâm như: Lễ hội đền Hùng,Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn, Giáng Sinh, Hội Phật Tích.

Một số lễ hội lớn ảnh hưởng cả một vùng rộng lớn, tiêu biểu như: hội Gióng (xứ Kinh Bắc), lễ hội đền Hùng (Xứ Đoài), lễ hội chùa Bái Đính, Hội Lim(Kinh Bắc) phủ Dày,(xứ Sơn Nam), lễ hội Yên Tử, lễ hội bà chúa Xứ (An Giang), Lễ hội pháo hoa Quốc tế Đà Nẵng [2](thành phố Đà Nẵng)...

Phân cấp lễ hội[sửa | sửa mã nguồn]

Khác với các di tích Việt Nam đã được kiểm kê và phân cấp theo quy định, các lễ hội ở Việt Nam chưa được quy định phân cấp bài bản. Có những lễ hội bị biến tướng, trần tục hoá, mở hội tràn lan... nhiều ý kiến đề xuất việc kiểm kê các lễ hội trên toàn quốc để tiến tới phân cấp lễ hội theo các cấp: lễ hội cấp quốc gia, lễ hội cấp tỉnh, lễ hội cấp huyện và lễ hội cấp làng. Theo bà Lê Thị Minh Lý - Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hoá, điểm yếu trong việc quản lý lễ hội hiện nay đó là chưa có cơ sở dữ liệu khoa học và quan điểm tiếp cận đúng.[3] Không nên đánh đồng giữa lễ hội và festival.

Tùy vào từng thời điểm, vào chủ thể mà lễ hội hiện nay được tổ chức ở nhiều cấp khác nhau. Ví dụ như lễ hội đền Hùng được tổ chức ở quy mô quốc gia 5 năm/ lần. Những năm số lẻ thì lại được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh. Các lễ hội thường được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh như hội Lim, lễ hội Lam Kinh (Thanh Hóa), lễ hội đền Trần (Nam Định)... Các lễ hội ở quy mô cấp huyện tiêu biểu như lễ hội đền Nguyễn Công TrứKim Sơn (Ninh Bình) và Tiền Hải (Thái Bình) để tưởng niệm người chiêu dân thành lập huyện. Các lễ hội diễn ra ở đình Làng là lễ hội cấp nhỏ nhất, chỉ với quy mô làng, xã.

Các lễ hội là di sản văn hóa quốc gia[sửa | sửa mã nguồn]

Tính đến hết năm 2014, Việt Nam có 27 lễ hội được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia gồm:

  • 12 lễ hội được công nhận theo Quyết định số 5079/QĐ-BVHTTDL ngày 27/12/2012 là:
Hội Gióng đền Phù Đổng và đền Sóc (Hà Nội), hội Lim[4] (Bắc Ninh), Lễ hội Thổ Hà (Bắc Giang), Lễ hội Nhảy lửa của người Pà Thẻn (Hà Giang),, Lễ hội Kiếp Bạc (Hải Dương), Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn (Hải Phòng), Lễ hội Cầu Ngư ở Khánh Hòa (Khánh Hòa), Lễ hội Gầu Tào (Lào Cai, Hà Giang), Lễ hội Kỳ Yên ở đình Gia Lộc (Tây Ninh), Lễ hội Tháp Bà (Ponagar) Nha Trang (Khánh Hòa), Lễ hội Lồng Tông của người Tày (Tuyên Quang).[5].
  • 4 lễ hội được công nhận theo Quyết định số 3084/QĐ-BVHTTDL ngày 9/9/2013:
Lễ hội Phủ Dầy, xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định; Lễ hội chùa Vĩnh Nghiêm, xã Trí Yên, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang và Lễ hội Nghinh Ông, huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh,hội làng Đồng Kị(Bắc Ninh)
  • 2 lễ hội được công nhận theo Quyết định số 3820/QĐ-BVHTTDL ngày 31/10/2013:
Lễ hội Roóng poọc của người Giáy (Tả Van, Sa Pa, Lào Cai) và Lễ Pút tồng của người Dao đỏ (Sa Pa, Lào Cai).
  • 10 lễ hội được công nhận theo Quyết định số 4205/QĐ-BVHTTDL ngày 22/12/2014:
Lễ hội Đền Trần Nam Định, Lễ hội Hoa Lư Ninh Bình, Lễ hội miếu Bà Chúa Xứ núi Sam An Giang, Lễ hội Lồng tồng Ba Bể Bắc Kạn, Lễ hội làng Lệ Mật Hà Nội, Lễ hội Khô già của người Hà Nhì đen, Đại lễ Kỳ Yên đình Tân Phước Tây - Long An, Lễ hội vía Bà Ngũ hành Long An, Lễ làm chay (Long An), Lễ hội Rước cộ Bà chợ Được (Quảng Nam).[6]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Lễ hội Khai Hạ - Mường Bi của đồng bào dân tộc Mường
Lễ hội diều Vũng Tàu là một lễ hội mới du nhập vào Việt Nam
Các chòi hát Quan họ ở hội Lim, Bắc Ninh
Lễ hội Festival Huế, diễn ra 2 năm 1 lần ở Thừa Thiên Huế
Lễ hội cướp phết ở Vĩnh Phúc và Phú Thọ
Màn sân khấu đương đại tại lễ hội cố đô Hoa Lư
Lễ hội làng nghề pháo Đồng Kỵ, Từ Sơn, Bắc Ninh

Danh sách một số lễ hội[sửa | sửa mã nguồn]

Lễ hội truyền thống Địa phương Lần đầu tổ chức năm Ghi chú
Tết Nguyên đán -
Lễ hội Đống Đa Hà Nội, quận Đống Đa
Hội vật Liễu Đôi Hà Nam, huyện Thanh Liêm tại làng Liễu Đôi
hội Gióng Sóc Sơn Hà Nội, Sóc Sơn Nhà Tiền Lê
Lễ hội Cổ Loa Hà Nội, Đông Anh
Lễ hội chùa Bái Đính Ninh Bình, Gia Viễn Nhà Lý
Chợ Viềng Nam Định, Vụ Bản
Lễ hội đầm Ô Loan Phú Yên, Ô Loan
Đại lễ Đức Chí Tôn Tây Ninh, Đạo Cao Đài
Hội xuân Yên Tử Quảng Ninh, núi Yên Tử thế kỷ 14 Thiền phái Trúc Lâm, đến hết tháng 3
Hội phết Hiền Quan Phú Thọ, huyện Tam Nông gần đây
Hội Lim Bắc Ninh, huyện Tiên Du Nhà Lê sơ
Lễ hội chùa Hương Hà Nội, huyện Mỹ Đức
Hội chùa Côn Sơn Hải Dương, huyện Chí Linh từ thế kỷ 14 tưởng nhớ sư Huyền QuangNguyễn Trãi
Lễ hội làm chay Long An, thị trấn Tầm Vu
Tết Nguyên tiêu -
Lễ hội chọi trâu Vĩnh Phúc, huyện Lập Thạch thế kỷ 2 trước CN không tổ chức từ 1947-2002
Hội Xuân núi Bà Tây Ninh, Núi Bà Đen
Lễ hội đình Yên Phụ Hà Nội, Hồ Tây thế kỷ 17 khôi phục từ 2003
Lễ hội Miếu Mạch Lũng Hà Nội, Đông Anh
Lễ hội Quán Thế Âm Đà Nẵng, Ngũ Hành Sơn Ngũ Hành Sơn
Tiết Thanh minh
Hội đua voi Tây Nguyên lớn nhất ở Đắc Lắc, bản Đôn
Tết Hàn thực
Hội Phủ Giầy Nam Định, Vụ Bản thờ Mẫu Liễu Hạnh
Lễ hội Điện Hòn Chén Thừa Thiên - Huế, huyện Hương Trà thế kỷ 16 thờ Thiên Y A Na
Lễ hội Chùa Thầy Hà Tây, Quốc Oai
Lễ hội Hoa Lư Ninh Bình, huyện Hoa Lư Nhà Lý tên khác: Lễ hội cố đô Hoa Lư
Lễ hội đền Thái Vi Ninh Bình, huyện Hoa Lư Nhà Trần
Lễ hội Nam Trì Hưng Yên, huyện Ân Thi
Giỗ tổ Hùng Vương Nhiều nơi Nhà Đinh lớn nhất tại Đền Hùng, Phú Thọ
Lễ hội đền Mẫu Hưng Yên, Phố Hiến thờ Dương Quý Phi
Lễ hội Làng cá Cát Bà Hải Phòng, huyện Cát Hải, Thị trấn Cát Bà
Hội Gióng Phù Đổng Hà Nội, huyện Gia Lâm
Lễ Phật Đản - Phật giáo
Lễ hội Chol Chnam Thmay Nam Bộ Tết người Khmer
Lễ khao lề thế lính Quảng Ngãi, huyện Lý Sơn
Lễ hội miếu Bà Chúa Xứ An Giang, Châu Đốc tại Miếu Bà Chúa Xứ, Núi Sam
Tết Đoan ngọ - Tết giết sâu bọ
Thất Tịch Ngày lễ tình nhân Đông phương
Lễ Vu Lan, Tết Trung Nguyên - báo hiếu cha mẹ
Lễ hội Nghinh Ông (Quan Thánh Đế Quân) Phan Thiết (Bình Thuận) của Người Hoa, tổ chức vào năm chẵn Tây Lịch
Lễ hội Katê Bình Thuận Lễ hội người Chăm, 1 tháng 7 theo lịch Chăm
Lễ hội chọi trâu Hải Phòng, Đồ Sơn
Tết Trung Thu - Tết thiếu nhi
Hội Đền Kiếp Bạc Hải Dương, huyện Chí Linh thờ Trần Hưng Đạo
Hội Yến Diêu Trì Tây Ninh, Tòa Thánh Tây Ninh Đạo Cao Đài
Lễ hội Nghinh Ông (Cá Voi) Bình Thuận, Tiền Giang
Lễ hội AHDT Nguyễn Trung Trực Rạch Giá, Kiên Giang
Lễ hội Chùa Keo Thái Bình, Vũ Thư Nhà Lý
Tết cơm mới Tết song thập
Lễ hội đền Nguyễn Công Trứ Ninh Bình, huyện Kim Sơn Nhà Nguyễn
Tiễn Ông Táo về trời -

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]