Long Xuyên (phường)
|
Long Xuyên
|
||
|---|---|---|
| Phường | ||
 Nhà ven sông ở phường Long Xuyên | ||
| Hành chính | ||
| Quốc gia |  Việt Nam | |
| Vùng | Đồng bằng sông Cửu Long | |
| Tỉnh | An Giang | |
| Trụ sở UBND | 99 Nguyễn Thái Học | |
| Thành lập | 2025 | |
| Địa lý | ||
| Tọa độ: 10°23′00″B 105°25′37″Đ / 10,3834303782°B 105,42700996943°Đ | ||
|
| ||
| Diện tích | 29,98 km² | |
| Dân số (2025) | ||
| Tổng cộng | 154.858 người | |
| Mật độ | 5.165 người/km² | |
| Khác | ||
| Website | longxuyen | |
Long Xuyên là một phường thuộc tỉnh An Giang, Việt Nam.
Địa lý
[sửa | sửa mã nguồn]- Phía Đông giáp các xã Mỹ Hòa Hưng, Hội An
- Phía Tây giáp xã Phú Hòa
- Phía Nam giáp phường Mỹ Thới
- Phía Bắc giáp phường Bình Đức.
Lịch sử
[sửa | sửa mã nguồn]Danh xưng Long Xuyên thường được biết đến ngày nay, vốn bắt nguồn từ ngôi chợ Long Xuyên xưa. Năm Kỷ Dậu 1789, một đồn binh nhỏ được thành lập tại vàm rạch Tam Khê[1] được gọi là thủ Đông Xuyên. Đại Nam nhất thống chí tỉnh An Giang chép: "Thủ Đông Xuyên cũ ở đường lạch bờ phía tây Hậu Giang thuộc địa phận huyện Tây Xuyên, đặt từ năm Kỷ Dậu, đầu thời trung hưng [Nguyễn Ánh dựng nghiệp], sau bỏ. Năm Minh Mạng thứ 18 [1837] đặt làm sở thuế quan, nay [năm Tự Đức] bỏ."[2] Tại vị trí thủ Đông Xuyên rồi sở Đông Xuyên[3] huyện Tây Xuyên, đến thời Tự Đức thành một phố thị với chợ Đông Xuyên tại ngã ba rạch Đông Xuyên với sông Hậu Giang. Cả huyện Đông Xuyên và huyện Tây Xuyên (nơi có chợ Đông Xuyên), cùng thuộc phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang của nhà Nguyễn.[4]
Không rõ vì sao cái tên chợ Đông Xuyên được biến đổi thành chợ Long Xuyên, trùng với tên huyện Long Xuyên[5] của tỉnh Hà Tiên đã có trước đó. Tuy nhiên, các bằng chứng từ tài liệu của Pháp đã ghi nhận địa danh Long Xuyên được dùng để chỉ tương ứng đến chợ Đông Xuyên từ trước năm 1863.[6] Sau khi chiếm được An Giang, từ năm 1867 đến 1876, chính quyền thực dân Pháp đã chia địa bàn của tỉnh An Giang thời nhà Nguyễn thành 5 hạt tham biện (Châu Đốc, Long Xuyên, Sa Đéc, Sóc Trăng, Cần Thơ). Danh xưng Long Xuyên của chợ Đông Xuyên được chính quyền thực dân Pháp sử dụng làm tên của hạt tham biện Long Xuyên. Trong khi đó, huyện Long Xuyên và huyện Kiên Giang thuộc tỉnh Hà Tiên, được giải thể và nhập vào địa phận của hạt tham biện Rạch Giá.
Sách Nam kỳ phong tục nhơn vật diễn ca năm 1909 của Nguyễn Liên Phong có câu:
- Long Xuyên thuộc phủ Tuy Biên,
- Cựu trào có đặt Tây Xuyên huyện đường.
Đến năm 1900, tất cả các hạt tham biện được đổi thành tỉnh. Hạt Long Xuyên được đổi thành tỉnh Long Xuyên. Tỉnh lỵ Long Xuyên đặt tại làng Mỹ Phước thuộc tổng Định Phước. Địa bàn phường Long Xuyên ngày nay chủ yếu nằm trên địa phận của làng Mỹ Phước, tổng Định Phước, tỉnh Long Xuyên. Năm 1917, chính quyền Pháp cho thành lập trên địa bàn tỉnh Long Xuyên các quận Châu Thành, quận Thốt Nốt và Chợ Mới. Làng Mỹ Phước vừa đóng vai trò là quận lỵ quận Châu Thành và là tỉnh lỵ tỉnh Long Xuyên.
Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ký Sắc lệnh 143/VN để "thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lỵ tại Việt Nam". Tỉnh Châu Đốc và tỉnh Long Xuyên được sáp nhập để thành lập tỉnh mới có tên là tỉnh An Giang. Tỉnh lỵ An Giang vẫn giữ nguyên tên là "Long Xuyên", tuy nhiên về mặt hành chánh thuộc xã Mỹ Phước, vừa là quận lỵ quận Châu Thành và là tỉnh lỵ tỉnh An Giang.
Năm 1957, hai xã Bình Đức và Mỹ Phước được chia ra thành 5 xã là Bình Đức, Mỹ Hòa Hưng, Phước Đức (thuộc tổng Định Thành) và Mỹ Phước, Mỹ Thới (thuộc tổng Định Phước). Năm 1959, xã Phước Đức được nhập trở lại vào xã Bình Đức và Mỹ Phước.
Tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam chính thức thành lập thị xã Long Xuyên, tỉnh lỵ tỉnh An Giang, gồm 4 xã Bình Đức, Mỹ Bình, Phước Mỹ và Mỹ Phước. Ngày 1 tháng 3 năm 1977, theo Quyết định số 239/TCUB của Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang, thị xã Long Xuyên bao gồm 4 phường: Bình Đức, Mỹ Bình, Mỹ Long, Mỹ Phước và 2 xã: Mỹ Hòa, Mỹ Thới (nhập từ huyện Châu Thành).
Ngày 12 tháng 1 năm 1984, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 8-HĐBT,[7] theo đó:
- Thành lập phường Mỹ Xuyên trên cơ sở một phần xã Mỹ Hòa
- Thành lập xã Mỹ Khánh trên cơ sở tách một phần xã Mỹ Hòa và một phần phường Bình Đức.
Ngày 2 tháng 8 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 64/1999/NĐ-CP,[8] theo đó, thành lập phường Mỹ Quý trên cơ sở một phần của phường Mỹ Phước
Ngày 12 tháng 4 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 52/2005/NĐ-CP,[9] theo đó:
- Nâng xã Mỹ Hòa thành phường Mỹ Hòa.
- Thành lập phường Đông Xuyên trên cơ sở một phần phường Mỹ Xuyên.
Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1285/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh An Giang giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025).[10] Theo đó, sáp nhập phường Đông Xuyên vào phường Mỹ Xuyên.
Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1654/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang.[11] Theo đó, toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Mỹ Bình, Mỹ Long, Mỹ Xuyên, Mỹ Phước, Mỹ Quý và Mỹ Hòa thành phường mới có tên gọi là phường Long Xuyên.
Danh thắng - Di tích
[sửa | sửa mã nguồn]Hình ảnh
[sửa | sửa mã nguồn]-
Chợ Mỹ Hòa bên rạch Long Xuyên. -
Trường THCS Mạc Đĩnh Chi. -
Rạch Mương Khai (lớn). -
Mua bán cát đá bên rạch Long Xuyên. -
Đường Hà Hoàng Hổ. -
Nhà bên tỉnh lộ 943. -
Đường nhựa nhỏ đi xuyên qua làng nghề làm lưỡi câu. -
Một cảnh ruộng vườn. -
Một trong số các con rạch nhỏ. -
Một góc công viên Nguyễn Du -
Một tượng đài thể hiệm cụm bông lúa -
Trường THPT chuyên Thoại Ngọc Hầu. -
Chợ Long Xuyên bên sông Hậu -
Đình Mỹ Phước. -
Chợ Long Xuyên. -
Khu vực bến tàu Long Xuyên (phải ảnh). -
Trường Tiểu học Châu Văn Liêm -
Công viên nhỏ ở phường Long Xuyên. -
Một góc phường Long Xuyên (phải ảnh) nằm bên rạch Long Xuyên -
Trường Tiểu học Chu Văn An. -
Tịnh xá Ngọc Giang nằm trên đường Trần Hưng Đạo -
Khu phố nằm trên đường Hà Hoàng Hổ (gần chợ Mỹ Xuyên) -
Một phần đường Bùi Văn Danh nằm bên rạch Long Xuyên -
Chợ Mỹ Phước -
Đường Tô Hiến Thành dẫn vào chợ Mỹ Phước. -
Một dãy phố. -
Một đoạn rạch Tầm Bót -
Đường Trần Hưng Đạo (quốc lộ 91) đoạn qua phường Long Xuyên -
Công viên Mỹ Quý -
Trường Tiểu học Bùi Thị Xuân -
Trường PTCS Mỹ Quý. -
Trên đường Trần Hưng Đạo -
Một nhà máy xay lúa -
Một đồng lúa rộng lớn. -
Một công viên nhỏ trên địa bàn phường
.jpg)
Chú thích
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ Sau đổi thành rạch Đông Xuyên (tục danh Ba Rạch) và nay là sông (hay rạch) Long Xuyên.
- ^ Đại Nam nhất thống chí, quyển 30, tỉnh An Giang, trang 179.
- ^ Trùng tên với huyện Đông Xuyên cũng của tỉnh An Giang nhà Nguyễn.
- ^ Địa chí An Giang tập I, tr. 29, 47.
- ^ Tương ứng với khu vực phía Nam tỉnh Cà Mau ngày nay.
- ^ Theo nhà nghiên cứu Đào Ngọc Cảnh (Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Cần Thơ) trong "TÌM HIỂU CÁC ĐỊA DANH ĐÔNG XUYÊN VÀ LONG XUYÊN Ở TỈNH AN GIANG" 2019 thì việc biến âm từ “Đông Xuyên” thành “Long Xuyên” là do ...cộng đồng người Hoa ở chợ Đông Xuyên phát âm “đ” thành “l” nên họ gọi chợ “Đông Xuyên” là “Long Xuyên”. Khi người Pháp chiếm An Giang, ban đầu chủ yếu làm việc với người Hoa, nên dẫn đến việc ghi nhận sai tên chợ “Long Xuyên”. Sau khi Hạt thanh tra “Long Xuyên” được thành lập. tên gọi “Long Xuyên” ngày càng trở nên thịnh hành, còn tên gọi “Đông Xuyên” thì bị mai một dần.
- ^ Quyết định 8-HĐBT năm 1984 về việc phân vạch địa giới phường, thị trấn và một số xã thuộc tỉnh An Giang
- ^ Nghị định 64/1999/NĐ-CP về việc thành lập một số phường thuộc thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang
- ^ Nghị định 52/2005/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập phường, xã, thị trấn thuộc thành phố Long Xuyên và các huyện Tịnh Biên, An Phú, Thoại Sơn, Tân Châu, tỉnh An Giang
- ^ tử, Báo Nhân Dân điện (ngày 3 tháng 1 năm 2025). "An Giang công bố sáp nhập phường thuộc thành phố Long Xuyên". Báo Nhân Dân điện tử. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2025.
- ^ Nghị quyết số 1654/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang 2025
