Vũ (họ)

Vũ (武 hoặc 禹) hay Võ (武) là một họ phổ biến tại Việt Nam và Trung Quốc. Theo cuốn Họ và tên người Việt Nam của Lê Trung Hoa in tại Nhà xuất bản Khoa học Xã hội (2005<b), số lượng người mang họ Vũ phổ đứng thứ 7 với 3.9% dân số tại Việt Nam.

Tại Việt Nam

Phát tích

Tương truyền họ Vũ ở Việt Nam có nguồn gốc đầu tiên tại làng Mộ Trạch tỉnh Hải Dương, miền Bắc Việt Nam. Tuy nhiên, không có chứng cứ cho khẳng định rằng tất cả các gia tộc họ Vũ tại Việt Nam đều có cùng gốc từ đây.

Theo gia phả, tộc phả và thần phả ở làng Mộ Trạch, tỉnh Hải Dương. Ông tổ họ Vũ là ông Vũ Hồn (804-853) là con trai một quan phủ nhà Đường (618-907) tên là Vũ Huy, người làng Mã Kỳ, huyện Long Khê, phủ Thường Châu, tỉnh Phúc Kiến. Sau khi từ quan Vũ Huy đã đi du ngoạn phương Nam và đã dừng chân tại đến đất Giao Châu, khi ấy là khu đất thuộc đồng bằng Bắc Bộ bây giờ. Ông đã lấy một người thôn nữ tên là Nguyễn Thị Đức tại làng Mạn Nhuế thuộc huyện Thanh Lâm đất Hồng Châu (sau này là tỉnh Hải Dương). Ngày 8 tháng Giêng năm Giáp Thân (804) bà Đức sinh con trai, đặt tên là Vũ Hồn (804-853). Hiện có đền thờ tại Mộ Trạch, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, là một công thần mà húy nhựt là ngày mùng 3 tháng chạp âm lịch.

Rồi vì lí do nào đó, 373 năm sau, họ Vũ có vị tổ Vũ Nạp (1226 - ?) được phong Đông Giang Hầu Tả tường quân.

Bắt đầu từ Quảng Bình cho tới hết các tỉnh miền Nam, do kiêng húy, "Vũ" được đổi thành "Võ".

Những người Trung Quốc nổi tiếng

• Võ Tắc Thiên (người sáng lập nhà Võ Chu)
• Võ Tòng (một nhân vật trong 108 vị anh hùng hảo hán Lương Sơn Bạc)

Những người Việt Nam nổi tiếng

Quân sự

• Vũ Thị Thục Nương, Bát Nàn Đông Nhung Đại Tướng Quân thời Hai Bà Trưng.
• Vũ Hải, Bạt Hải Đại Vương (danh tướng nhà Trần), đền thờ ở Du Lễ, Kiến Thụy, Hải Phòng.
• Vũ Uy - Một trong 18 vị tham gia Hội thề Lũng Nhai cùng Lê Lợi chống giặc Minh. Đền thờ ông ở thị trấn Nông Cống, Thanh Hóa.
• Vũ Truân Cương, danh tướng thời Lê Thánh Tông có công bình định Chiêm Thành.
• Vũ Văn Uyên, được nhà Lê phong Khánh Dương Hầu Gia Quốc Công (Nguồn: Đại Việt Sử ký toàn thư)
• Vũ Văn Mật, tức chúa Bầu, được nhà Lê phong An Tây vương Gia Quốc Công (Nguồn: Đại Việt Sử ký toàn thư)
• Vũ Công Kỷ, Thái Phó Nhân Quốc Công (Nguồn: Đại Việt sử ký toàn thư)
• Vũ Đức Cung, Thái Bảo Hòa Quốc Công (Nguồn: Đại Việt sử ký toàn thư)
• Vũ Công Ứng, Thái phó Thụy Quận Công (Nguồn: Đại Việt sử ký toàn thư)
• Vũ Công Sực, Tống Quận Công
• Vũ Công Tuấn, Khoan Quận Công (Nguồn: Đại Việt sử ký toàn thư)
• Vũ Trác Oánh, lãnh đạo cuộc khởi nghĩa nông dân (cùng Nguyễn Cừ, Nguyễn Tuyển) chống lại triều Lê Trịnh.
• Vũ Văn Nhậm: tướng nhà Tây Sơn.
• Vũ Nguyên Bác (Nguyễn Sơn): Thiếu tướng,
• Võ Nguyên Giáp: Đại tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
• Vũ Huy Chước : tướng quân thời nhà Lê Hiện thờ tại khu di tích lịch sử văn hóa Làng Hoành sơn , Xã Thụy Văn, Thái Thụy Thái Bình.
• Vũ Duy Dương (Thiên Hộ Dương)

Chính trị

• Trạng nguyên Việt Nam: Vũ Kiệt, Vũ Tuấn Chiêu, Vũ Duệ, Vũ Dương (Vũ Tích), Vũ Giới.
• Vũ Diễm: Đình nguyên Hoàng giáp.
• Vũ Tông Phan, tiến sĩ đời Minh Mạng.
• Vũ Duy Thanh, Đình nguyên Bảng nhãn (trạng Bồng), nhà cải cách cuối thế kỉ 19.
• Võ Trường Toản, chí sĩ yêu nước, một nhà giáo lớn của Việt Nam thế kỉ XVIII
• Vũ Phạm Hàm, Tam nguyên, Thám hoa triều Nguyễn.
• Võ Xuân Cẩn, đại thần triều nhà Nguyễn, Đông các điện Đại học sĩ, hàm Thái tử Thái bảo, nguyên Thượng thư bộ Hình và Tổng đốc Bình Phú, (bố vợ vua Tự Đức)
• Vũ Thiện Tuấn tức Trần Xuân Bách: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng khóa VI.
• Vũ Đình Hòe, luật sư, nhà báo, Bộ trưởng Bộ Quốc gia giáo dục trong Chính phủ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
• Vũ Quốc Hùng, Phó Chủ nhiệm thường trực Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
• Vũ Đức Đam, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ
• Vũ Khoan, Phó Thủ tướng Việt Nam.
• Vũ Hồng Khanh, lãnh tụ Việt Nam Quốc dân đảng.
• Võ Văn Tần, Võ Văn Ngân lãnh tụ cách mạng.
• Vũ Đức Huề tức Trần Quang Huy, Bộ trưởng Chủ nhiệm Ủy ban Pháp chế, nay là Bộ Tư pháp Việt Nam.
• Vũ Văn Mẫu, luật sư, chính trị gia, Bộ trưởng Ngoại giao, Thủ tướng Việt nam Cộng hòa.
• Võ Liêm Sơn, nhà nho yêu nước.
• Võ Thuần Nho, Thứ trưởng Bộ Giáo dục, em ruột Đại tướng Võ Nguyên Giáp
• Vũ Oanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam, Chủ tịch Hội người cao tuổi Việt Nam.
• Vũ Quang, Trưởng ban Ban Đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Vũ Huy Hoàng, Bộ trưởng Bộ Công thương Việt Nam.
• Vũ Văn Ninh, Phó Thủ tướng, nguyên Bộ trưởng Bộ Tài chính
• Vũ Mão, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.
• Võ Chí Công, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước CHXHCN Việt Nam
• Võ Hồng Phúc, Bộ trưởng bộ Kế hoạch và đầu tư
• Vũ Hồng Khanh, Phó chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội.

Văn học

• Vũ Trọng Phụng, nhà văn
• Vũ Ngọc Phan, nhà văn, nhà nghiên cứu văn học
• Vũ Hoàng Chương, nhà thơ.
• Vũ Đình Long, chủ báo, nhà viết kịch, tác giả Chén thuốc độc, vở kịch đầu tiên của Việt Nam.
• Vũ Đình Liên nhà thơ, nhà giáo nhân dân.
• Vũ Bằng, nhà văn, tác giả Thương nhớ Mười Hai.
• Vũ Cao, nhà thơ, tác giả bài Núi đôi.
• Vũ Đình Văn, nhà thơ.

Nghệ thuật

• Vũ Như Tô, "Kiến trúc sư" thế kỉ 16, người phụ trách xây dựng "Cửu trùng đài".
• Vũ Năng An, nhiếp ảnh gia, nguyên Giám đốc Hãng Phim truyện Việt Nam.
• Vũ Văn Ký, tức Văn Ký, nhạc sĩ.
• Vũ Tuấn Đức, nhạc sư nhạc cụ dân tộc.
• Vũ Thị Định, tức Hoa Tâm, nghệ sĩ chèo.
• Vũ Thị Lệ Thi, diễn viên ca kịch dân tộc Việt Nam.
• Vũ Bá Oai, võ sư Việt Nam.
• Vũ Thanh Tú, diễn viên điện ảnh và sân khấu.
• Vũ Dậu, ca sĩ.
• Tiger Vũ, guitar bass của band nhạc Black Infinity.
• Võ An Ninh, nhiếp ảnh gia
• Vũ Như Hải , Họa sĩ , Nhà Điêu khắc

Khoa học & Giáo dục

• Vũ Hữu, nhà toán học đầu tiên của Việt Nam.
• Võ Tử Văn (Vũ Văn Thọ): Phó Bảng , Tư nghiệp trường Quốc Tử giám thời Vua Tự Đức
• Vũ Tuyên Hoàng, nhà nông học.
• Vũ Ngọc Khánh, Giáo sư, người có nhiều công trình nghiên cứu về Thăng Long, Hà Nội.
• Vũ Đình Lai, giáo sư, tiến sĩ, nhà giáo nhân dân.
• Vũ Hồng Tiến, nhà giáo ưu tú, Phó Giáo sư, tiến sĩ Kinh tế chính trị, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Thanh niên Việt Nam

• Võ Tòng Xuân, giáo sư, nhà giáo nhân dân, nhà nông học
• Võ Quý, Giáo sư, TSKH
• Võ Đình Tuấn, Ng­ười Mĩ gốc Việt, nhà khoa học, nổi tiếng vì các thành tựu quang sinh học.
• Võ Sĩ Tuấn, Phó giáo sư, Tiến sĩ.
• Vũ Đức Vọng, Phó giáo sư, Tiến sĩ, nguyên viện trưởng viện vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên.
• Vũ Vãn Xứng, Tiến sĩ, hiệu trưởng trường đại học Nha Trang.

Thể thao-Sắc đẹp

• Vũ Thị Hương, vận động viên điền kinh Việt Nam.
• Vũ Văn Huyện, huy chương vàng Seagames 24 môn 10 môn phối hợp.
• Vũ Trà My HCV Segames 24 môn Wushu.
• Vũ Thuỳ Linh, HCV Segames 24 môn Nam quyền.
• Vũ Thị Nguyệt Ánh, HCV Segames 24 môn Karatedo hạng 48 kg.
• Vũ Hoàng Điệp, Người đạt danh hiệu " Người đẹp quốc tế 2009" tại Trung Quốc.

Chú thích

Vũ Mạnh Cường - Hai lần đoạt HCV Seagame môn bòng bàn Vũ Bích Hường - Hai lần đoạt HCV Seagame môn chạy vượt rào Vũ Mỹ Hạnh - HCV châu á môn nhảy cao Vũ Tuấn Nghĩa Kỳ thủ cờ tướng Viêt Nam.Tên vẫn gọi Ngọc kỳ lân Vũ Tuấn Nghĩa ( tân tuyển thủ Bình Phước ).Đã đạt nhiều giải huy chương vàng cờ tướng toàn quốc.Anh đến từ Thái Bình đoạt giải nhất Thang Long Kỳ Đạo 2013 tại HN.