Akihito

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Kim thượng Thiên hoàng
Thiên hoàng thứ 125 của Nhật Bản
Akihito 090710-1600b.jpg
Thiên hoàng Akihito khi đi thăm Canada tháng 7 năm 2009 (năm Bình Thành thứ 21).
Thiên hoàng thứ 125 của Nhật Bản
Tại vị 7 tháng 1 năm 1989 (năm Chiêu Hòa thứ 64) – hiện tại
Đăng quang 12 tháng 11 năm 1990 (năm Bình Thành thứ 2)
Tiền nhiệm Chiêu Hòa Thiên hoàng
Hoàng Thái tử Hoàng thái tử Đức Nhân Thân vương
Thông tin chung
Thê thiếp Michiko (Mỹ Tri Tử)
Hậu duệ
Niên hiệu Heisei (1990 - nay)
Hoàng tộc Hoàng gia Nhật Bản
Thân phụ Chiêu Hòa Thiên hoàng
Thân mẫu Hương Thuần Hoàng hậu
Sinh 23 tháng 12 năm 1933 (năm Chiêu Hòa thứ 8)
Tokyo, Nhật Bản

Akihito (Kanji: 明仁 (Minh Nhân), Hiragana: あき ひと; sinh ngày 23 tháng 12 năm 1933 (năm Chiêu Hòa thứ 8) tại Tokyo) là đương kim Thiên hoàng, cũng là vị Thiên hoàng thứ 125 theo Danh sách Thiên hoàng truyền thống, lên ngôi từ năm 1989 (năm Chiêu Hòa thứ 64). Ông đang là vị vua đang tại vị lâu thứ 21 trên thế giới.

Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]

Akihito là húy (tên thật) của ông. Lúc chưa lên ngôi, ông có ngự hiệu là "Tsugu-no-miya" (つぐのみや, 継宮 - Kế Cung). Ở Nhật Bản, giống như nhiều nước Á Đông khác thời phong kiến, không bao giờ được phép gọi tên khai sinh của hoàng đế, mà chỉ được phép gọi "Tennō heika" (天皇陛下, Thiên hoàng Bệ hạ). Khi viết, cũng chỉ viết là "Kinjō tennō" (今上天皇, Kim thượng Thiên hoàng). Triều đại của Akihito có niên hiệuHeisei (平成, Bình Thành), và theo truyền thống, sau khi qua đời, tên của ông sẽ được đổi thành Heisei Tenno (平成天皇, Bình Thành Thiên hoàng) (xem Thụy hiệu), và niên hiệu của triều đại mới sẽ được thành lập.[1]

Trước khi lên ngôi Thiên hoàng[sửa | sửa mã nguồn]

Thiên hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko

Akihito là con trai trưởng và là người con thứ năm của Thiên hoàng Chiêu Hòa (Hirohito) và Hoàng hậu Hương Thuần (Kuni Nagako). Lúc thiếu thời (1940-52), hoàng gia bổ quan giáo thụ dạy dỗ riêng cho thái tử cho đến khi nhập học trung học tại Gakushuin (学習院: Học Tập Viện) - trường sở dành riêng cho tầng lớp quý tộc Nhật Bản.[2] Khác với thông lệ tiền triều, vua Chiêu Hòa không bổ nhiệm Akihito vào quân đội khi xong trung học.

Tháng 3 năm 1945, khi Hoa Kỳ ném bom không kích thủ đô Tokyo, ông và em trai, Hoàng tử Masahito, phải sơ tán khỏi kinh kỳ. Đệ nhị Thế chiến kết thúc; Nhật Bản bị Hoa Kỳ chiếm đóng. Akihito theo học Anh văn do Elizabeth Gray Vining - một chuyên viên thư viện - dạy kèm. Ông tốt nghiệp khoa Chính trị của trường Đại học Gakushuin. Ngày 10 tháng 11 năm 1952 (năm Chiêu Hòa thứ 27) Akihito nhận lễ tấn phong Hoàng Thái tử tại Hoàng cung Tokyo. Sang năm sau, Tháng 6 năm 1953, Thái tử Akihito đại diện Nhật Bản tham dự lễ đăng quang của Nữ hoàng Elizabeth II.[2]

Những năm sau đó, Thái tử và vợ là công nương Michiko lần lượt công du 37 nước trên thế giới để phá bỏ thành kiến Hoàng gia Nhật Bản vô cảm như người máy, tạo bộ mặt mới gần gũi với thần dân Nhật Bản hơn.[3] Sau khi lên ngôi, ông cũng tiếp tục công vụ đó rút ngắn khoảng cách giữa vua chúa và thường dân Nhật Bản. Thiên hoàng và Hoàng hậu đã viếng thăm chính thức 18 quốc gia, cũng như tuần du 47 các phủ huyện Nhật Bản.[2]

Ngày 7 tháng 1 năm 1989, khi vua Chiêu Hòa băng hà. Thái tử Akihito lên ngôi, thành Thiên hoàng thứ 125 của Nhật Bản,[4] nhằm ngày 12 tháng 11 năm 1990[2] lấy niên hiệuHeisei (Bình Thành).

Thời gian làm vua[sửa | sửa mã nguồn]

Thiên hoàng Akihito và Phó Tổng thống Hoa Kỳ Dick Cheney trong năm 2007.
Thiên hoàng Akihito gửi lời chúc mừng năm mới 2010 đến thần dân tại điện Trường Hòa.

Thiên hoàng Akihito đã vài lần công khai xin lỗi các nước châu Á về những tội ác của phát xít Nhật Bản gây ra cho họ trong Chiến tranh thế giới thứ hai, (1939 - 1945) bắt đầu bằng việc xin lỗi Trung Quốc vào tháng 4 năm 1989, ba tháng sau khi vua cha Chiêu Hòa qua đời.

Năm 1998 (năm Bình Thành thứ 10), trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, ông đã được phong Huy hiệu cấp tước Garter (The Most Noble Order of the Garter) - danh hiệu cao nhất trong hệ thống quý tộc của Anh, bản thân Nữ hoàng Anh Elizabeth II cũng có tước hiệu này.[5]. Cho đến nay ông là người ngoài châu Âu duy nhất nhận huy hiệu này.[6]

Ngày 23 tháng 12 năm 2001 (năm Bình Thành thứ 13), trong một động thái nhằm xoa dịu căng thẳng giữa mối quan hệ Nhật Bản-Triều Tiên, Thiên hoàng Akihito đã trả lời một cuộc phỏng vấn báo giới trong ngày sinh nhật của mình rằng: theo quan điểm của Thiên hoàng, người Nhật và người Triều Tiên có quan hệ họ hàng gần gũi. Thiên hoàng cho rằng trong Tục Nhật Bản kỷ, thái hậu của Thiên hoàng Hoàn Vũ (736–806) có mối quan hệ huyết thống với Vũ Ninh Vương (501-523), vua của Bách Tế.[7] Thiên hoàng cũng cho rằng trong thời cổ, khi người dân Triều Tiên di cư đến Nhật Bản họ đã truyền thụ nhiều tri thức về văn hóa và khoa học kỹ thuật cho Nhật Bản, và những sự kiện đáng tiếc trong quá khứ như những khoảng thời gian quan hệ Nhật-Triều căng thẳng nên được hai bên tha thứ.[8]

Tháng 6 năm 2005 (năm Bình Thành thứ 17), Thiên hoàng Akihito viếng thăm khu vực Saipan của Hoa Kỳ, nơi diễn ra trận Saipan nổi tiếng kéo dài từ ngày 15 tháng 6 đến ngày 9 tháng 7 năm 1944 (năm Chiêu Hòa thứ 19) cùng với Hoàng hậu Michiko. Trong chuyến thăm, Thiên hoàng nhiều lần đến các đài tưởng niệm chiến tranh để gửi hoa viếng và cầu nguyện cho các vong linh của binh sĩ Nhật Bản, Hoa Kỳ cùng các thường dân Triều Tiên và dân địa phương đã bỏ mạng tại trận đánh này. Đây là lần đầu tiên một Thiên hoàng đi viếng một địa điểm xảy ra chiến tranh nằm ngoài lãnh thổ Nhật Bản. Chuyến viếng Saipan được đông đảo người dân Nhật Bản hoan nghênh như những chuyến viếng thăm các khu tưởng niệm chiến tranh tại Tokyo, Hiroshima, Nagasaki, và Okinawa năm 1995.

Ngày 6 tháng 9 năm 2006 (năm Bình Thành thứ 18), Thiên hoàng làm lễ chào mừng việc cháu trai của ông là Thân vương Hisahito ra đời. Hisahito là con thứ ba của thứ nam của Thiên hoàng và là hoàng nam có thể thừa kế ngôi vị đầu tiên của gia đình Thiên hoàng trong suốt 41 năm qua (tính từ khi cha của cậu là Thâu Tiểu cung Thân vương Fumihito ra đời). Vì vậy việc Hisahito ra đời làm một cứu cánh lớn của Hoàng gia trước việc chọn người thừa kế ngai vàng Nhật Bản vì cho đến nay, Thái tử chỉ có duy nhất một con gái là Kính cung Công chúa Aiko, mà theo luật lệ thì nữ giới không có quyền thừa kế ngai vàng. Điều này cũng có nghĩa là việc đề xuất thay đổi luật lệ để nữ giới được thừa kế ngai vàng có nhiều nguy cơ bị bác bỏ, mà bản thân nó đã bị đình hoãn khi Hoàng gia công bố việc Thâu Tiểu cung Thân Vương phi Kiko, vợ của Thâu Tiểu cung Thân vương Fumihito mang thai Hisahito vào tháng 2 năm 2006 (năm Bình Thành thứ 18).

Cờ của Thiên hoàng Nhật Bản

Tháng 1 năm 2003 (năm Bình Thành thứ 15), Thiên hoàng Akihito đã phải trải qua một cuộc phẫu thuật vì ung thư tuyến tiền liệt [9].

Ngày 8 tháng 8 năm 2016, trong bài phát biểu phát sóng truyền hình quốc gia, Nhật hoàng Akihito đã tỏ ý định rõ ràng về việc thoái vị vì tuổi cao sức yếu. Tuy nhiên, ông chưa thể dễ dàng trao lại vương quyền cho hoàng thái tử vì luật pháp Nhật Bản hiện không có quy định về việc thoái vị. Đây là một đoạn video hiếm hoi của Nhật hoàng Akihito phát biểu trên truyền hình với thần dân. Trong thời gian trị vì 28 năm, Nhật hoàng mới chỉ một lần phát biểu với hình thức này vào tháng 3 năm 2011, sau thảm họa Động đất và sóng thần Tōhoku 2011.[10]

Gia đình[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 10 tháng 4 năm 1959 (năm Chiêu Hòa thứ 34), ông cưới Michiko Shoda (sinh ngày 24 tháng 10 năm 1934), con gái cả của Hidesaburo Shōda chủ tịch danh dự của công ty Nissing Flour Milling. Bà là người bình dân đầu tiên lấy thành viên trong Hoàng gia. Akihito và Michiko Shoda có tất cả 3 người con:

Con trai[sửa | sửa mã nguồn]

Con gái[sửa | sửa mã nguồn]

Phả hệ[sửa | sửa mã nguồn]

Hoàng gia Akihito trong 3 thế hệ
Akihito Tiên đế:
Thiên hoàng Chiêu Hòa
Ông nội:
Thiên hoàng Đại Chính
Cụ nội:
Thiên hoàng Minh Trị
Bà cụ nội:
Danh nghĩa: Chiêu Hiến Hoàng hậu - Thực tế:
Bà Naruko Yanagiwara-no-Fujiwara, cung phi.
Bà nội:
Trinh Minh Hoàng hậu
Cụ nội:
Công tước Kujō Michitaka
Bà cụ nội:
Bà Noma Ikuko, cung phi
Mẹ:
Hương Thuần Hoàng hậu
Ông ngoại:
Hoàng thân Kuniyoshi Kuni
Cụ ngoại:
Hoàng thân Kuni Asahiko
Bà cụ ngoại:
Bà Isume Makiko, cung phi
Bà ngoại:
Công chúa Shimazu Chikako của Satsuma
Cụ ngoại:
Công tước Shimazu Tadayoshi
Bà cụ ngoại:
Bà Hiro Sumako, cung phi

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “NATIONAL DAY OF JAPAN TO BE CELEBRATED”. Embassy of Japan in Pakistan. Ngày 7 tháng 12 năm 2007. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2007. 
  2. ^ a ă â b “Their Majesties the Emperor and Empress”. Imperial Household Agency. 2002. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2007. 
  3. ^ "Those Apprentice Kings and Queens Who May -- One Day -- Ascend a Throne," New York Times. 14 tháng 11 năm 1971.
  4. ^ Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki, p. 44.
  5. ^ http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/76386.stm
  6. ^ “PoWs' anger at Akihito honour”. BBC News (British Broadcasting Corporation). Ngày 10 tháng 4 năm 1998. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2007. 
  7. ^ “Press Conference on the Occasion of His Majesty's Birthday”. Imperial Household Agency. Ngày 18 tháng 12 năm 2001. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2008. 
  8. ^ 일 환무왕 생모‘백제 화씨부인’묘소 탐방기;초라한 왕후릉... 교토 야산에 홀로 잠들어 조선일보 2002.02.05 발행 / 19
  9. ^ [1]
  10. ^ “Nhật hoàng mong muốn truyền ngôi vì sức khỏe yếu”.