Hoàng tử

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Tranh vẽ các tiểu hoàng tử của Minh Hiến Tông.

Hoàng tử (chữ Hán: 皇子; tiếng Anh: Imperial Prince) là cách gọi những người con trai của Hoàng đế khi chưa được phong tước vị. Thường một trong số Hoàng tử sẽ được chọn là Hoàng thái tử để nối ngôi. Đối với những người mang tước Vương, con trai của họ được gọi là Vương tử (王子; Royal Prince).

Tuy nhiên trong ngôn ngữ hiện đại của Việt Nam, sự phân biệt giữa Hoàng tử cùng Vương tử không rõ ràng, thông thường từ "Hoàng tử" dùng để chỉ đến "Con trai vua" nói chung, bất chấp nhà vua xưng Hoàng đế hay xưng Vương.

Chức tước[sửa | sửa mã nguồn]

Các Hoàng tử ở Trung Quốc, từ thời Tây Hán sẽ thường được phong Chư hầu Vương (諸侯王), họ sẽ được chia sẻ một số tiểu quốc xung quanh kinh thành, và có thực quyền cai quản vùng đất ấy như một chư hầu thời nhà Chu.

Sang đến thời nhà Đường, quyền lực chư hầu của các Hoàng tử dần bị giảm đi, họ sẽ được xét phong làm Thân vương (親王) tùy vào công trạng và địa vị, dù họ cũng có đất phong tùy theo tước, song quyền lực không còn to lớn như thời nhà Hán nữa. Dưới Thân vương, có một danh vị thấp hơn là Quận vương (郡王), một tước vị mà nhà Đường dùng để phong cho con trai của các Hoàng thái tử hoặc công thần (như Quách Tử Nghi). Sang thời nhà Minh, Quận vương dùng để phong cho các con trai của Thân vương, cuối cùng sang đến thời nhà Thanh thì Quận vương mới cùng với Thân vương trở thành tước vị cho các Hoàng tử là con trai trực hệ của Hoàng đế. Thời nhà Thanh cũng thiết lập thêm hai tước vị là Bối lặc (贝勒) cùng Bối tử (贝子) dùng để phong cho các Hoàng tử khi còn trẻ, dần về sau có công trạng lớn mới phong lên làm Thân vương hoặc Quận vương.

Tại Nhật Bản, các Hoàng tử thường được nhận phong hiệu Thân vương (親王). Thời cận đại, Hoàng tử có 2 tên gọi, chữ thứ 2 trong tên thường có chữ Nhân (仁), ngoài ra còn có ấu danh và cung hiệu. Ví dụ như Thu Tiểu cung Văn Nhân thân vương, Thu Tiểu cung là cung hiệu, còn ấu danh là Lễ Cung (禮宮).

Việt Nam, từ thời nhà Đinh về sau áp dụng chế độ mô phỏng Trung Hoa, các Hoàng tử đa phần sẽ có tước "Vương", "Quận vương" hay thậm chí là "Đại vương" (大王). Thời nhà Nguyễn, các Hoàng tử chỉ được phong tước khi đủ 15 tuổi, tuy nhiên không được phong Vương ngay mà thường chỉ đến Thân công (親公), sau đó là Quốc công (國公) hoặc Quận công (郡公). Về sau, nếu vị Hoàng tử Công ấy có công trạng, như giúp rập triều chính thì mới dần phong lên Quận vương rồi cao nhất là Thân vương, ví dụ có Thọ Xuân vương Miên Định cùng Tuy Lý vương Miên Trinh.

Còn tại Triều Tiên, các vị vua của nhà Triều Tiên đều xưng "Vương", do vậy các con trai được gọi là Vương tử, khi trưởng thành đều phong là "Đại quân" (大君) đối với con trai do Vương phi sinh ra, còn phong "Quân" (君) cho con trai của tần ngự sinh ra. Các con Đích trưởng, có thân phận sẽ trở thành người kế vị, được gọi là Nguyên tử (元子).

Các hoàng tử nổi tiếng của Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]