Tiếng Cơ Tu
 | Bài viết hoặc đoạn này cần người am hiểu về chủ đề này trợ giúp biên tập mở rộng hoặc cải thiện. (tháng 2/2024) |
| Tiếng Cơ Tu | |
|---|---|
| Katu Hạ | |
| Katu Tây | |
| Sử dụng tại |  Việt Nam: 61.588 (2009) Lào: 22.800 (2005) |
| Tổng số người nói | 84.000 |
| Dân tộc | Cơ Tu |
| Phân loại | Nam Á
|
| Phương ngữ | Triw [1]
Dak Kang
Kantu
Kalum
|
| Hệ chữ viết | Ký tự Tai Le & Lao (Laos) Latin (Vietnam) |
| Mã ngôn ngữ | |
| ISO 639-3 | kuf |
| Glottolog | west2398[2] |
Tiếng Cơ Tu (Katu, hoặc Katu Tây, Katu hạ), là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Cơ Tu trong ngữ hệ Nam Á. Đó là tiếng của người Cơ Tu cư trú ở nam Lào (tỉnh Savannakhet và Sekong) và miền Trung Việt Nam.[3]
Tại Việt Nam, người Cơ Tu nói tiếng Cơ Tu sống chủ yếu ở Thừa Thiên – Huế, vùng A Lưới, Quảng Nam, vùng Đông Giang, Tây Giang.[4]
Tổng số người nói trong cuộc điều tra dân số năm 2015 là 28 nghìn người.
Theo điều tra dân số năm 2009, người Cơ Tu ở Việt Nam có dân số 61.588 người.[5]
Phân loại
[sửa | sửa mã nguồn]Tất cả ngôn ngữ Cơ Tu được đặt ở nhóm đông nam cùng với tiếng Dak Kang và Kantu,[6] hoặc trong nhóm đông và phân nhóm Katu-Pacoh cùng với tiếng Pa Kô và tiếng Phương.[7]
Các phương ngữ
[sửa | sửa mã nguồn]Có một số phương ngữ: Kantu, Triw, Dak Kang; "Katu Thượng" là một ngôn ngữ Katu Đông riêng biệt.[7]
Ngữ âm
[sửa | sửa mã nguồn]Phụ âm
[sửa | sửa mã nguồn]| Môi | Lợi | Ngạc cứng | Ngạc mềm | Thanh hầu | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tắc | vô thanh | p | t | c | k | ʔ |
| bật hơi | pʰ | tʰ | cʰ | kʰ | ||
| hữu thanh | b | d | ɟ | ɡ | ||
| hút vào | ɓ | ɗ | ʄ | |||
| Mũi | m | n | ɲ | ŋ | ||
| Chảy | r | r | ||||
| cạnh | l | |||||
| Xát | (s) | h | ||||
| Tiếp cận | w | j | ||||
- Âm /ʄ/ có thể được phát âm thành âm tắc xát tiền thanh hầu [ʔdʒ] hoặc âm lướt [ʔj].
- Âm /cʰ/ có thể biến đổi thành âm xát lợi [s].[8]
Nguyên âm
[sửa | sửa mã nguồn]| Trước | Giữa | Sau | |
|---|---|---|---|
| Đóng | i iː | ɨ ɨː | u uː |
| Nửa đóng | e eː | ə əː | o oː |
| Nửa mở | ɛ ɛː | ʌ ʌː | ɔ ɔː |
| Mở | a aː | ɒ ɒː |
- Các nguyên âm đôi bao gồm /ia, ɨa, ua/.[9]
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ [1]
- ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, biên tập (2013). "Western Katu". Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
- ^ Katu at Ethnologue. 18th ed., 2015. Truy cập 25/09/2015.
- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Western Katu". Glottolog 3.1. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. Truy cập 12/12/2017.
- ^ Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ. Hà Nội, 06/2010. Biểu 5, tr.134-225. Truy cập 01/04/2014
- ^ Самарина 2017.
- ^ a b Ethnologue.
- ^ Wallace, Judith M. (1969). "Katu phonemes". Mon-Khmer Studies. 3: 64–73.
- ^ Sidwell (2005), pp. 15-16
Ngôn ngữ bản địa |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Tiếng lai | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ngoại ngữ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 | Bài viết liên quan đến ngôn ngữ này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn. |