Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam
Thành lập tháng 3, 1955
Địa điểm Việt Nam
Chủ tịch Nguyễn Công Danh
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Phan Khắc Từ
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Tổ chức liên quan 39 Ban Đoàn kết địa phương
Số nhân viên 127 Ủy viên

Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam là một tổ chức chính trị - xã hội tại Việt Nam, là một tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tuy thành viên của Ủy ban là các giáo dân và một số chức sắc Công giáo, nhưng Ủy ban này không trực thuộc Giáo hội Công giáo tại Việt Nam.

Lịch sử hình thành[sửa | sửa mã nguồn]

Tiền thân của tổ chức này là Hội Công giáo Cứu quốc Việt Nam, một tổ chức tập hợp tín đồ Công giáo chống thực dân và đế quốc, là thành viên của Mặt trận Việt Minh. Nghị quyết của Hội nghị Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ngày 14, 15 tháng 8 năm 1945 về vận động tôn giáo thể thao ghi rõ: “Mở rộng Việt-nam công giáo cứu quốc hội. Cố cảm hoá quần chúng các hội Phật Thầy và Cao đài.”[1]. Khi Cách mạng tháng 8 nổ ra, nhiều tín đồ Công giáo Cứu quốc tham gia giành chính quyền cũng tham gia vào thành phần của chính quyền mới.

Tuy nhiên, sự hợp tác nhanh chóng thay đổi, đặc biệt từ sau sắc chỉ của Giáo hoàng Piô XII năm 1949, cấm người tín đồ Công giáo cộng tác với người theo chủ nghĩa cộng sản, phạt vạ tuyệt thông bất cứ người Công giáo nào gia nhập đảng Cộng sản. Các thành viên Công giáo Cứu quốc bị phân hóa thành 2 nhóm. Một nhóm chịu ảnh hưởng của Giám mục Tađêô Lê Hữu Từ hoạt động tách rời khỏi sự kiểm soát của chính quyền Việt Minh, có xu hướng vũ trang cho giáo dân, tổ chức thành những đội vũ trang Tự vệ Công giáo, biến các giáo khu thành những chính quyền tự trị, ngoài sự kiểm soát của chính quyền Việt Minh; thậm chí để đổi lấy quyền tự trị, chấp nhận thỏa hiệp với người Pháp để chống chính quyền Việt Minh, thậm chí nhận cả súng đạn của người Pháp để trang bị cho lực lượng Tự vệ Công giáo, cùng quân Pháp thực hiện các cuộc càn quét tiêu diệt quân Việt Minh.

Nhóm còn lại, vẫn đi theo Việt Minh, tham gia phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc. Vì vậy nhóm này không đứng trên danh nghĩa của Hội Công giáo Cứu quốc nữa mà hình thành một tổ chức riêng với tên gọi Ủy ban Liên lạc những người Công giáo Việt Nam yêu Tổ quốc, Yêu hòa bình, gọi tắt là Ủy ban Liên lạc Công giáo toàn quốc. Nhóm này vận động các giáo dân tham gia phong trào kháng chiến chống Pháp của Việt Minh cho đến khi chính quyền Việt Minh giành được thắng lợi và kiểm soát hoàn toàn miền Bắc.

Từ ngày 8 tháng 3 đến ngày 11 tháng 3 năm 1955, Đại hội đại biểu những người Công giáo yêu nước được tổ chức tại Hà Nội. Trong Đại hội này, linh mục Vũ Xuân Kỷ - người sáng lập Ủy ban - được tôn làm Chủ tịch Ủy ban Liên lạc Công giáo. Hoạt động của Ủy ban được mở rộng hơn trong thời gian Chiến tranh Việt Nam.

Tại miền Nam, tháng 4 năm 1961, một tổ chức tương tự Ủy ban Liên lạc Công giáo toàn quốc được thành lập với tên gọi Hội Những người Công giáo kính Chúa yêu nước và sau đó gia nhập Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Tổ chức này tập hợp các giáo dân và chức sắc Công giáo ủng hộ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, chống lại chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Sau khi Việt Nam thống nhất, từ ngày 8 tháng 11 đến ngày 10 tháng 11 năm 1983, một đại hội đại biểu thống nhất của Ủy ban Liên lạc Công giáo toàn quốc tại miền Bắc và Hội Những người Công giáo kính Chúa yêu nước tại miền Nam được tổ chức tại Hà Nội, thành lập Ủy ban Đoàn kết Công giáo Yêu nước Việt Nam.

Bảy năm sau, một đại hội đại biểu được tổ chức từ ngày 10 tháng 10 đến ngày 12 tháng 10 năm 1990, đã đổi tên Ủy ban thành Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam.

Nhiệm vụ và hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]

Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam tuyên bố là "đại diện cho phong trào yêu nước của người Công giáo Việt Nam"[2], được thành lập "nhằm mục đích đoàn kết rộng rãi mọi người Công giáo, cùng toàn dân xây dựng bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ hoà bình, được xác quyết theo tinh thần Thư chung 1980 của Hội đồng Giám mục Việt Nam “Sống Phúc âm giữa lòng dân tộc để phục vụ hạnh phúc của đồng bào” và nhiều Thư chung sau đó", trong đó có những phong trào thi đua "Kính Chúa - yêu nước" và "sống tốt đời, đẹp đạo"...[3].

Ủy ban Đoàn kết Công giáo các tỉnh, thành đã phối hợp với Mặt trận Tổ quốc các cấp triển khai đến các Ban Đoàn kết Công giáo, các xứ, họ đạo, khu dân cư Công giáo thực hiện 10 nội dung (7 tốt đời, 3 đẹp đạo) của phong trào thi đua [4]

Cơ cấu tổ chức và Thành phần lãnh đạo[sửa | sửa mã nguồn]

Cho đến năm 2007, Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam thành lập được 39 Ban Đoàn kết Công giáo tại các địa phương với 460 linh mục tham gia [5]

Trong "Đại hội Đại biểu những người Công giáo Việt Nam xây dựng và bảo vệ Tổ quốc lần thứ V" tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh tháng 11 năm 2008, Đại hội đã bầu 127 người vào UBĐKCG Việt Nam nhiệm kỳ V (trong đó có 74 linh mục, 4 tu sĩ) và 30 người vào Đoàn Chủ tịch do linh mục Nguyễn Công Danh làm Chủ tịch và linh mục Phan Khắc Từ làm Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký [6]

Cơ quan thông tin của Ủy ban là các tờ báo: "Công giáo và dân tộc" (Tổng biên tập là Phan Khắc Từ) và "Người Công giáo Việt Nam" (Tổng biên tập là Trần Công).

Quan hệ với giáo hội[sửa | sửa mã nguồn]

Theo quan điểm của một số học giả, Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam được cho là tổ chức theo mô hình của Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc[7], dù Ủy ban được hình thành trước và thiên về tính chất dân tộc xã hội hơn là tôn giáo. Ủy ban Đoàn kết Công giáo cũng không được Hội đồng Giám mục Việt Nam công nhận là tổ chức thuộc Giáo hội Công giáo vì là một tổ chức chính trị - xã hội hoạt động dưới sự kiểm soát của chính quyền và những người lãnh đạo, nhân viên của Ủy ban này không do Giáo hội Công giáo bổ nhiệm[8]. Vì thế, các Giám mục Việt Nam không đồng ý các linh mục tham gia vào ủy ban này.[9]

Khi Ủy ban tổ chức Hội nghị lần đầu tiên tại Hà Nội, ngày 11 tháng 3 năm 1955, Khâm sứ Tòa ThánhJohn Dooley đã gửi văn thư số 1024/89 cho các giáo phận ở miền Bắc nói rõ: “Theo nhiều nguồn tin đáng tin cậy, tôi có bổn phận cho các Đấng bậc trong Giáo hội hay rằng, những hoạt động này đều ở bên ngoài hệ thống của Giáo hội, không được phép của Đấng bản quyền ‘Các linh mục có trách nhiệm trong các hoạt động ấy ở trong hoàn cảnh không hợp lệ[10]

Hồng y Angelo Sodano - Quốc vụ khanh Tòa Thánh, trong văn thư đề ngày 20 tháng 5 năm 1992 gửi Giám mục Phaolô Maria Nguyễn Minh Nhật - Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam lúc đó, có viết về Ủy ban : "Một tổ chức vừa có tính chất công dân, vừa có tính chất chính trị có nguy cơ gây lẫn lộn giữa giáo hội và tổ chức chính trị" [11]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]