Mã Nhật Đê

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Mã Nhật Đê (giản thể: 马日磾; phồn thể: 馬日磾; bính âm: Mǎ Mìdī, ?-194) là đại thần cuối thời Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Trong chiến loạn cuối thời Đông Hán[sửa | sửa mã nguồn]

Mã Nhật Đê có tên tự là Thúc Ông. Ông làm quan cho nhà Hán tới chức Thái úy, cùng các đại thần Dương Bưu, Lư Thực, Sái Ung… được đứng vào hàng Cửu khanh.

Cuối thời Đông Hán, chiến tranh loạn lạc nổ ra. Năm 192, quyền thần Đổng Trác bị Vương DoãnLã Bố giết chết. Sái Ung vì tỏ ra buồn với cái chết của Đổng Trác nên bị Vương Doãn bắt giam và muốn xử tử. Mã Nhật Đê đứng ra can Vương Doãn nên tiếc tài năng văn học và sử học của Sái Ung, nhưng Vương Doãn không nghe. Kết quả Sái Ung bị chết trong ngục[1].

Không lâu sau, bộ tướng của Đổng Trác là Lý ThôiQuách Dĩ vào đánh chiếm Tràng An, giết chết Vương Doãn, tiếp tục khống chế triều đình. Lý Thôi nhân danh Hán Hiến Đế cử Mã Nhật Đê làm Thái phó kiêm việc Thượng thư.

Tháng 8 năm đó, Lý Thôi cử Thái phó Mã Nhật Đê đi "dẹp yên vùng Quan Đông". Mã Nhật Đê đến Nam Dương, thu nhận danh sĩ Hoa Hâm rồi tới Từ châu, sai Hoa Hâm làm chức Duyện sử cho mình. Khi đến Thọ Xuân, Mã Nhật Đê gặp Tôn Sách con sứ quân Tôn Kiên đã tử trận. Thấy Tôn Sách có tài, ông tiến cử Tôn Sách làm Hoài Nghĩa hiệu úy.

Năm 194, bộ tướng cũ của Châu mục Từ châu Đạo Khiêm là Trách Dung lại mang quân làm loạn giết Thái thú Dự Chương là Chu Hộc[2]. Mã Nhật Đê bèn tiến cử Hoa Hâm thay chức. Lý Thôi nghe lời, nhân danh Hiến Đế phong Hoa Hâm làm Thái thú Dự Chương[3] thay cho Chu Hộc.

Mặt khác, để dẹp bớt sự chống đối của chư hầu, Lý Thôi cho quân phiệt Viên Thuật làm Tả tướng quân. Vì cần có phù tiết phát triển thế lực, Viên Thuật hỏi mượn phù tiết của Mã Nhật Đê để xem rồi cướp lấy và không trả lại cho ông, mặt khác còn giam lỏng ông lại ép làm chức quan nhỏ phục vụ cho họ Viên[4].

Do không chịu được nhục mất phù tiết, Mã Nhật Đê phẫn uất qua đời năm 194, không rõ bao nhiêu tuổi.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Chu Thiệu Hầu (2003), Tổng tập lược truyện các Tể tướng trong lịch sử Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
  • Lê Đông Phương, (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
  • Ngô Tuyển, Chu Quỹ, Trịnh Hiểu, Thái Hoàng (2006), Chuyện quan trường, Nhà xuất bản Thanh niên

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ngô Tuyển, Chu Quỹ, Trịnh Hiểu, Thái Hoàng, sách đã dẫn, tr 214
  2. ^ Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 151
  3. ^ Nam Xương, Giang Tây hiện nay
  4. ^ Chu Thiệu Hầu, sách đã dẫn, tr 321