Cam phu nhân

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Chiêu Liệt Cam Hoàng hậu
昭烈甘皇后
Hán Chiêu Liệt Đế Hoàng hậu
Protrait of Lady Gan1.jpg
Tranh minh họa Chiêu Liệt Cam Hoàng hậu trong Bách mĩ tân vịnh đồ truyện, vẽ theo tích truyện Hán Chiêu Liệt Đế so sánh bà đẹp như pho tượng bằng ngọc.
Thông tin chung
Phu quânHán Chiêu Liệt Đế
Lưu Bị
Hậu duệHán Hoài Đế
Lưu Thiện
Thụy hiệuChiêu Liệt Hoàng hậu
(昭烈皇后)
Sinh?
Bái huyện (nay thuộc Giang Tô)
Mất?
Kinh Châu
An tángHán Huệ lăng
(漢惠陵)

Chiêu Liệt Cam Hoàng hậu (chữ Hán: 昭烈甘皇后; ? - ?), còn gọi là Cam phu nhân (甘夫人), là trắc thất phu nhân của Hán Chiêu Liệt Đế Lưu Bị và là sinh mẫu của Hán Hoài Đế Lưu Thiện.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Cam phu nhân không rõ tên thật, nguyên quán ở Bái huyện (thuộc Giang Tô ngày nay). Theo Quỳ Châu phủ chí (夔州府志) thì bà tên gọi là Cam Mai (甘梅). Bà là vợ thứ của Lưu Bị. Sử sách ghi, Lưu Bị lấy bà khi làm quan ở Dự Châu. Theo sử sách, Lưu Bị ở Dự Châu tất cả ba lần trong quãng đời lưu lạc khi chưa thành sự nghiệp ở Tây Xuyên:

  1. Lần thứ nhất năm 193, được Đào Khiêm tiến cử.
  2. Lần thứ hai năm 196, sau khi bị mất Từ Châu cho Lã Bố.
  3. Lần thứ ba năm 198, do Tào Tháo nhân danh Hán Hiến Đế bổ nhiệm.

Không rõ Lưu Bị cưới bà chính xác là thời điểm nào trong ba thời điểm trên. Cùng thời gian ở Dự Châu, Lưu Bị đã lấy My phu nhân là em gái của My Chúc làm chính thất, tức là địa vị của bà ở dưới My phu nhân.

Bà được mô tả là người rất có nhan sắc, da dẻ mịn màng trắng trẻo, tươi nhuận như ngọc dương chi, giống như tuyết trắng ngưng tụ dưới ánh trăng vậy. Vì vậy khi Lưu Bị được dâng tặng một tượng ngọc cao ba thước, lúc chiều tối Lưu Bị thường bảo bà ngồi cạnh bức tượng ngọc dương chi để so sánh. Lưu Bị so sánh bà không khác gì pho tượng bằng ngọc, thường nói: "Điều quý của ngọc là ở chỗ nó có thể so với cái đức của người quân tử. Hơn nữa lại có thể đẽo tạc thành nhân hình thì khó mà bỏ đi được".

Bà là người hiếu đức, hiểu đạo nghĩa, 18 tuổi đã trở thành mỹ nữ rất được Lưu Bị mê đắm, bà khuyên Lưu Bị rằng: "Trước đây Tử Hãn không lấy ngọc làm quý, kinh Xuân Thu vì thế mà khen ngợi. Hiện tại Ngô và Ngụy đều chưa diệt được, làm sao có thể vui chơi mà quên chí của mình. Phàm là thứ gì sinh ra dâm cảm đều không nên dùng". Lưu Bị nghe những lời của bà mới bỏ tượng ngọc.

Theo ghi chép của Tam quốc chí, bà trong số gia quyến Lưu Bị bị Lã Bố bắt hai lần vào năm 195197 khi có xung đột, nhưng sau đó Lã Bố đều trả lại cho Lưu Bị. Ngoài ra, gia quyến của Lưu Bị cũng bị Tào Tháo bắt trong trận giao tranh ở Từ Châu năm 199, nhưng sau này trở về với Lưu Bị không đủ, sử sách không ghi rõ thân phận của từng người trong chiến loạn.

Năm 199, Lưu Bị lại giao chiến với Tào Tháo ở Từ Châu bị thất bại, bỏ chạy lên Hà Bắc theo Viên Thiệu, gia quyến bị lạc lần nữa, lọt vào tay Tào Tháo. Người em kết nghĩa của Lưu BịQuan Vũ tạm đầu hàng Tào Tháo và giữ được sự an toàn cho bà và My phu nhân.

Năm 200, bà theo Lưu Bị xuống Kinh Châu nương nhờ Lưu Biểu. Năm 207, bà hạ sinh Lưu Thiện, khi đó Lưu Bị đã 47 tuổi.

Năm 208, Tào Tháo mang đại quân đánh chiếm Kinh Châu. Lưu Bị thua trận bỏ chạy. Em họ Tào TháoTào Thuần thống lĩnh quân Hổ báo kỵ truy kích ở Đương Dương - Tràng Bản, bắt được gia quyến Lưu Bị, trong đó có hai phu nhân. Các sử gia xác định rất có thể trong đó có bà, nhưng ngay sau đó trong quá trình áp giải chưa về tới trại Tào, bà và Lưu Thiện được tướng Triệu Vân quay lại đánh vào vòng vây và giải cứu, đưa thoát ra ngoài, trở về với Lưu Bị.

Sau trận Xích Bích, bà sống cùng Lưu Bị tại Kinh Châu. Nhưng không lâu sau thì bà lâm bệnh qua đời. Không rõ lúc năm đó là năm nào và bà bao nhiêu tuổi. Bà được táng ở Nam quận thuộc Kinh Châu.

Sau này, bà được truy tặng là Hoàng Tư phu nhân (皇思夫人), chuẩn bị dời cải táng trong đất Thục thì Lưu Bị lại qua đời ở Bạch Đế. Thừa tướng Gia Cát Lượng cùng đình thần thương nghị, cuối cùng truy tôn bà là Chiêu Liệt Hoàng hậu (昭烈皇后), hợp táng cùng Lưu BịHán Huệ lăng (漢惠陵).

Trong Tam Quốc diễn nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]

Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, bà cùng một người vợ khác của Lưu BịMy phu nhân được mô tả trong số những người phụ nữ gian truân nhất: Bị bắt trong tay Lã Bố, sau đó bị bắt trong tay Tào Tháo. Bà cùng My phu nhân được Quan Vũ hết lòng cung kính bảo vệ khi Quan Vũ phục vụ Tào Tháo, đồng thời cũng được Tào Tháo khá hậu đãi.

Khi Quan Vũ rời khỏi chỗ Tào Tháo đi tìm Lưu Bị, bà và My phu nhân trải qua hàng ngàn dặm đường, vượt năm cửa ải, cuối cùng tái hợp được với Lưu Bị ở Cổ Thành (quận Nhữ Nam, Dự Châu).

Trước khi sinh ra Lưu Thiện, tương truyền bà nằm mơ thấy tiếng hạc kêu 42 lần, ứng với sau này Lưu Thiện làm vua Thục Hán 42 năm.

Trong trận Đương Dương - Tràng Bản, La Quán Trung mô tả ba may mắn chạy thoát khỏi đám loạn quân, đi chân đất về với Lưu Bị, còn Lưu Thiện lại ở trong tay My phu nhân bế và được Triệu Vân cứu, còn My phu nhân tự vẫn để khỏi vướng Triệu Vân.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
  • Lê Đông Phương, (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
  • Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên.
  • Dịch Trung Thiên (2010), Phẩm Tam Quốc, tập 2, Nhà xuất bản Công an nhân dân.